เงิน Fiat คืออะไร?

เราสามารถมองเงิน fiat ว่าเป็นเงินที่มีมูลค่าตามความแข็งแกร่งของรัฐ มากกว่าจะเป็นเงินที่พิมพ์ขึ้นโดยอิงกับสินค้าหรือสิ่งที่จับต้องได้จริง เงินชนิดนี้ถูกกฎหมายเต็มร้อย พูดอีกอย่างคือรัฐเป็นผู้สร้างมูลค่าให้กับเงินนี้ ถ้ารัฐที่สร้างเงิน fiat ขึ้นมาแข็งแกร่ง เงินก็แข็งแกร่งตาม แต่ถ้ารัฐอ่อนแอ มูลค่าของเงิน fiat ก็ต่ำลงเช่นกัน

หลายประเทศทั่วโลกใช้เงินสกุลนี้ซื้อสินค้าและบริการแทนเงินที่มีของหนุนหลังจริง ในช่วงหลายปีหลัง เราพูดได้ว่ามันคือระบบที่แสดงมูลค่าของสกุลเงินประจำชาติผ่านเงินตามมูลค่าที่ตราไว้ พูดง่าย ๆ คือเงินตามมูลค่าที่ตราไว้ได้เข้ามาแทนที่สินค้าโภคภัณฑ์และทองคำ ซึ่งเคยเป็นสิ่งที่บอกมูลค่าของรัฐมานานหลายศตวรรษ

เงิน Fiat เกิดขึ้นมาได้อย่างไร?

ทองคำเป็นตัวกำหนดว่ารัฐบาลจะพิมพ์ธนบัตรออกมาได้เท่าไร พูดอีกอย่างคือยิ่งรัฐมีทองคำในคลังมากเท่าไร ก็ยิ่งออกธนบัตรได้มากเท่านั้น การปล่อยเงินเข้าสู่ตลาดมากกว่าปริมาณทองคำที่มีย่อมทำให้เศรษฐกิจเสียหาย ระบบแบบนี้เรียกว่าระบบเงินตราที่อิงสินค้าโภคภัณฑ์ นั่นคือในระบบรัฐแบบคลาสสิก เงินกับทองคำถูกพิจารณาควบคู่กันเสมอ

แล้วเงิน fiat ต่างจากระบบนี้อย่างไร? ในระบบเงิน fiat รัฐมีอำนาจและควบคุมระบบการเงินได้มากกว่า ฝ่ายที่สนับสนุนระบบมาตรฐานทองคำแบบเก่ามองว่าระบบทองคำมีเสถียรภาพมากกว่า ขณะที่ฝ่ายที่สนับสนุนเงิน fiat กลับเห็นตรงกันข้ามว่าทองคำต่างหากที่เป็นระบบที่ไร้เสถียรภาพ

ข้อดีของเงิน Fiat

ต้นทุนของเงิน fiat ต่ำกว่าระบบเดิม และเมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ มันเปิดให้รัฐลงมือทำอะไรได้มากกว่าอีกระบบหนึ่ง เงินสกุลนี้มีต้นทุนถูกเพราะไม่ต้องเก็บรักษาหรือไล่ติดตาม แต่เพราะมันถูกสร้างขึ้นใหม่จากศูนย์ได้ มันจึงอาจก่อให้เกิดเงินเฟ้อในระดับสูงได้เช่นกัน