Το παραστατικό χρήμα, το γνωστό fiat, μπορούμε να το σκεφτούμε ως χρήμα του οποίου η αξία είναι ανάλογη της αξίας του κράτους, και όχι ως χρήμα που τυπώνεται με κάλυψη σε αγαθά ή σε φυσικά αποθέματα. Πρόκειται για απολύτως νόμιμο χρήμα. Με άλλα λόγια, την αξία του τη δημιουργεί το κράτος. Αν το κράτος που εξέδωσε το fiat είναι ισχυρό, ισχυρό είναι και το νόμισμα. Αν το κράτος είναι αδύναμο, χαμηλή είναι και η αξία του νομίσματός του.
Πολλές χώρες στον κόσμο χρησιμοποιούν αυτό το νόμισμα για την αγορά υπηρεσιών και προϊόντων, αντί για φυσικό χρήμα. Στην πραγματικότητα, τα τελευταία χρόνια πρόκειται για ένα σύστημα που αποτυπώνει την αξία του εθνικού νομίσματος ενός κράτους σε ονομαστικό χρήμα. Το ονομαστικό χρήμα, δηλαδή, πήρε τη θέση των εμπορευμάτων και του χρυσού, που επί αιώνες αποτύπωναν την αξία των κρατών.
Πώς προέκυψε το παραστατικό χρήμα;
Ο χρυσός καθορίζει πόσο χαρτονόμισμα μπορεί να τυπώσει μια κυβέρνηση. Όσο περισσότερο χρυσό έχει το κράτος στα θησαυροφυλάκιά του, τόσο περισσότερο χαρτονόμισμα μπορεί να εκδώσει. Το να ρίχνει στην αγορά περισσότερο χρήμα από όσο χρυσό διαθέτει οδηγεί την οικονομία σε επιδείνωση. Αυτό μπορούμε να το ονομάσουμε εμπορευματικό νομισματικό σύστημα. Στο κλασικό κρατικό σύστημα, δηλαδή, χρήμα και χρυσός εξετάζονται μαζί.
Ποια είναι λοιπόν η διαφορά του παραστατικού χρήματος από αυτό το σύστημα; Στα συστήματα fiat τα κράτη είναι πιο αποτελεσματικά και ασκούν μεγαλύτερο έλεγχο στο νομισματικό σύστημα. Όσοι υπερασπίζονται τον παλιό κανόνα χρυσού θεωρούν ότι το σύστημα του χρυσού είναι πιο σταθερό. Όσοι στηρίζουν το fiat υποστηρίζουν το αντίθετο: ότι ο χρυσός είναι ένα ασταθές σύστημα.
Πλεονεκτήματα του παραστατικού χρήματος
Το κόστος του παραστατικού χρήματος είναι μικρότερο από εκείνο του παλιού συστήματος. Όταν ξεσπούν οικονομικές κρίσεις, δίνει στο κράτος περισσότερα περιθώρια δράσης απ' ό,τι το άλλο σύστημα. Το νόμισμα αυτό είναι φθηνό, καθώς δεν χρειάζεται να αποθηκευτεί ούτε να παρακολουθείται. Επειδή όμως μπορεί να δημιουργηθεί από το μηδέν, ενδέχεται να προκαλέσει υψηλό πληθωρισμό.