Ο όρος στασιμοπληθωρισμός χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Αγγλία το 1965, για να περιγράψει την τότε οικονομική κατάσταση. Επανήλθε στο προσκήνιο κατά την ύφεση που ακολούθησε την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970 και έγινε λέξη πολύ συχνότερης χρήσης. Πρόκειται για οικονομικό όρο που προέκυψε από τον συνδυασμό των λέξεων «στασιμότητα» και «πληθωρισμός». Ενώ η στασιμότητα παραπέμπει σε ύφεση ή συρρίκνωση της οικονομίας, ο πληθωρισμός περιγράφει την κατάσταση στην οποία το χρήμα χάνει την αξία του και οι τιμές ανεβαίνουν. Όταν η στασιμότητα στις αγορές και η υποτίμηση ενός νομίσματος συμβαίνουν ταυτόχρονα, προκύπτει στασιμοπληθωρισμός.
Στις περιόδους στασιμοπληθωρισμού, που στην οικονομική θεωρία θεωρούνται παράδοξες, αυξάνεται και η ανεργία. Ο λόγος που ο στασιμοπληθωρισμός εκλαμβάνεται ως παράδοξο είναι ότι, σύμφωνα με τις οικονομικές θεωρίες, μεταξύ ανεργίας και ποσοστού πληθωρισμού υπάρχει αντίστροφη σχέση. Όταν ο πληθωρισμός ανεβαίνει, αναμένεται η ανεργία να μειωθεί· όταν ο πληθωρισμός υποχωρεί, αναμένεται να αυξηθεί. Στον στασιμοπληθωρισμό, όμως, αυτή η αντίστροφη σχέση δεν εμφανίζεται και διαμορφώνεται μια εικόνα όπου πληθωρισμός και ανεργία κινούνται ανάλογα. Πληθωρισμός και ανεργία ανεβαίνουν ταυτόχρονα.
Ποια είναι τα αίτια του στασιμοπληθωρισμού;
Αν και δεν είναι εύκολο να αποτυπωθούν με σαφήνεια τα αίτια, ο στασιμοπληθωρισμός μπορεί να οφείλεται σε ποικίλους λόγους. Υπάρχουν οικονομολόγοι που θεωρούν ότι ένα από τα πρώτα παραδείγματα στασιμοπληθωρισμού ήταν η πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970. Σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, μετά την κρίση οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες αύξησαν τις τιμές του πετρελαίου και έτσι σημειώθηκε στασιμοπληθωρισμός. Στις απόψεις αυτές περιλαμβάνεται και η θέση ότι η συγκεκριμένη αύξηση των τιμών του πετρελαίου προκάλεσε παγκόσμια ύφεση. Ως ύφεση ορίζεται η κατάσταση στην οποία η οικονομική ανάπτυξη είναι αρνητική.
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αναμένεται να αυξήσει το κόστος παραγωγής των προϊόντων που συνδέονται με το πετρέλαιο. Θεωρείται ότι η αύξηση του κόστους παραγωγής προκαλεί συρρίκνωση της προσφοράς, ακόμη κι όταν η ζήτηση δεν υποχωρεί. Επομένως, μπορεί να παρατηρηθεί και άνοδος του πληθωρισμού. Καθώς η αύξηση του κόστους παραγωγής οδηγεί σε μείωση της παραγωγής, η μείωση αυτή μπορεί να θεωρηθεί ακόμη ένας παράγοντας που ανεβάζει την ανεργία. Με τη σειρά της, η αύξηση της ανεργίας μπορεί να είναι ένας από τους παράγοντες που επιβραδύνουν την οικονομική ανάπτυξη.
Πώς επηρεάζει ο στασιμοπληθωρισμός καταναλωτές και παραγωγούς;
Καθώς ο στασιμοπληθωρισμός ανεβάζει το κόστος παραγωγής, η αύξηση αυτή μπορεί να ωθήσει τους παραγωγούς σε περικοπές. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μια κατάσταση στασιμότητας στην αγορά εργασίας. Το αυξημένο κόστος που ανεβάζει την ανεργία μετακυλίεται επιπλέον στην τιμή του τελικού προϊόντος που φτάνει στον καταναλωτή, ο οποίος έτσι βρίσκεται αντιμέτωπος με υψηλότερες τιμές. Σε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού, οι καταναλωτές που βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη να μειώνεται λόγω της ανόδου της ανεργίας και των τιμών ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με τον πληθωρισμό, και ο πληθωρισμός αυτός μπορεί να αυξηθεί ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν.
Ο στασιμοπληθωρισμός και η περιορισμένη προσφορά του Bitcoin
Το πώς θα μπορούσε ένας ενδεχόμενος στασιμοπληθωρισμός να επηρεάσει τον κόσμο των κρυπτονομισμάτων είναι ένα ακόμη θέμα που αξίζει να συζητηθεί. Ειδικά όταν η κουβέντα φτάνει στο Bitcoin, έχει αξία να θυμηθούμε ορισμένα από τα βασικά του χαρακτηριστικά.
Το Bitcoin είναι ένα μέσο αποθήκευσης αξίας γνωστό για τον χαμηλό του πληθωρισμό. Ο αριθμός των Bitcoin που κυκλοφορούν και μπορούν να κυκλοφορήσουν στις αγορές είναι περιορισμένος στα 21 εκατομμύρια. Η περιορισμένη προσφορά και ο υψηλός έλεγχος επ' αυτής είναι από τα χαρακτηριστικά που προστατεύουν το Bitcoin από υψηλό πληθωρισμό.
Το μπλοκ γένεσης είναι το πρώτο μπλοκ που δημιουργήθηκε στο blockchain και σε αυτό παρήχθησαν 50 Bitcoin ως ανταμοιβή μπλοκ. Η ανταμοιβή μπλοκ του Bitcoin περιγράφει τα νέα Bitcoin που λαμβάνουν οι miners για κάθε μπλοκ που επεξεργάζονται με επιτυχία στο δίκτυο. Το γεγονός ότι η παραγωγή νέων Bitcoin, η οποία γίνεται κάθε 10 λεπτά, υποδιπλασιάζεται σε συγκεκριμένα διαστήματα ορίζεται ως halving της ανταμοιβής μπλοκ. Ο υποδιπλασιασμός επαναλαμβάνεται κάθε 210.000 μπλοκ και συμβαίνει περίπου κάθε τέσσερα χρόνια. Η αρχική ανταμοιβή μπλοκ μειώθηκε σε 25 BTC στις 28 Νοεμβρίου 2012, σε 12,5 BTC στις 9 Ιουλίου 2016 και σε 6,25 BTC με το halving της 11ης Μαΐου 2020.
Ο υποδιπλασιασμός της ανταμοιβής μπλοκ σχεδιάστηκε από τον Satoshi Nakamoto ώστε να αντισταθμίζει τον πληθωρισμό, μειώνοντας την ποσότητα του Bitcoin που παράγεται. Χάρη στην αποκεντρωμένη φύση του δικτύου Bitcoin, το halving πραγματοποιείται ανεξάρτητα από πρόσωπα και οργανισμούς, χωρίς διαπραγματεύσεις, χωρίς την κυβέρνηση κάποιας χώρας και χωρίς απόφαση κεντρικής αρχής.