Inleiding
De candlestickgrafiek is een van de meest gebruikte technische hulpmiddelen om koersbewegingen te analyseren. Al eeuwenlang gebruiken traders en beleggers candlesticks om patronen te vinden die de richting van de koers kunnen aangeven. In dit artikel bekijken we enkele van de populairste candlestickpatronen aan de hand van geïllustreerde voorbeelden.
Begin je net met het lezen van candlestickgrafieken? Bekijk dan eerst de beginnersgids voor candlestickgrafieken.
Hoe gebruik je candlestickpatronen?
Traders kunnen putten uit een groot aantal candlestickpatronen om interessante zones op de grafiek te herkennen. Ze zijn geschikt voor daytrading, swingtrading en zelfs positiehandel op de lange termijn. Sommige candlestickpatronen laten het evenwicht tussen kopers en verkopers zien, terwijl andere kunnen wijzen op een omkeer, een voortzetting of besluiteloosheid.
Belangrijk om te weten: een candlestickpatroon is op zichzelf geen koop- of verkoopsignaal, maar een manier om de marktstructuur te observeren en een mogelijke voorbode van komende kansen. Het loont daarom altijd om het patroon in zijn context te bekijken: het technische plaatje van de grafiek als geheel, de bredere marktomgeving en andere factoren.
Net als elk ander analyse-instrument zijn candlestickpatronen dan ook het nuttigst in combinatie met andere methoden, zoals de Wyckoff-methode, de Elliott Wave-theorie en de Dow-theorie. Ze zijn ook goed te combineren met instrumenten uit de technische analyse (TA), zoals trendlijnen, voortschrijdende gemiddelden, de relative strength index (RSI), de Stochastic RSI, Bollinger Bands, de Ichimoku-cloud, de Parabolic SAR of de MACD.
Bullish omkeerpatronen
Hamer (Hammer)
Een candlestick met een lange onderste schaduw op de bodem van een dalende trend, waarbij de onderste schaduw minstens twee keer zo lang is als het lichaam.
De hamer laat zien dat de bulls de koers ondanks flinke verkoopdruk weer tot vlak bij de opening omhoog hebben geduwd. Een hamer kan rood of groen zijn, maar een groene hamer kan op een sterkere bullish reactie wijzen.
Omgekeerde hamer (Inverted Hammer)
De omgekeerde hamer lijkt op de hamer, maar heeft de lange schaduw boven het lichaam in plaats van eronder. Net als bij de hamer moet de bovenste schaduw minstens twee keer zo lang zijn als het lichaam.
De omgekeerde hamer verschijnt op de bodem van een dalende trend en kan wijzen op een mogelijke omkeer omhoog. De bovenste schaduw laat zien dat de daling is gestokt, ook al wisten de verkopers de koers uiteindelijk weer tot vlak bij de opening terug te drukken. Dat kan betekenen dat de kopers binnenkort de controle over de markt overnemen.
Drie witte soldaten (Three White Soldiers)
Het patroon van de drie witte soldaten bestaat uit drie opeenvolgende groene candles die elk binnen het lichaam van de vorige candle openen en boven het hoogste punt van die candle sluiten.
Idealiter hebben deze candles geen lange onderste schaduwen: een teken dat aanhoudende koopdruk de koers omhoog stuwt. Aan de grootte van de candles en de lengte van de schaduwen kun je inschatten of de trend eerder doorzet of mogelijk omkeert.
Bullish harami
De bullish harami bestaat uit een lange rode candle, gevolgd door een kleinere groene candle die volledig binnen het lichaam van de vorige candle valt.
Een bullish harami kan zich over twee of meer dagen vormen. Dit patroon geeft aan dat het verkoopmomentum afzwakt en mogelijk ten einde loopt.
Bearish omkeerpatronen
Hangende man (Hanging Man)
De hangende man is de bearish tegenhanger van de hamer. Hij vormt zich meestal aan het einde van een stijgende trend, met een klein lichaam en een lange onderste schaduw.
De onderste schaduw wijst op een flinke verkoopgolf, maar de bulls wisten de controle terug te pakken en de koers weer op te drijven. Juist daarom kan zo'n verkoopgolf na een langdurige stijgende trend een waarschuwing zijn dat de bulls binnenkort de grip op de markt kunnen verliezen.
Vallende ster (Shooting Star)
De vallende ster is een candlestick met een lange bovenste schaduw, vrijwel geen onderste schaduw en een klein lichaam, bij voorkeur dicht bij de onderkant. Qua vorm lijkt hij op de omgekeerde hamer, maar hij vormt zich aan het einde van een stijgende trend.
Dit patroon laat zien dat de markt een top heeft bereikt, waarna de verkopers de controle overnamen en de koers omlaag drukten. Sommige traders wachten liever op de opening van de volgende candle om het patroon te bevestigen.
Drie zwarte kraaien (Three Black Crows)
De drie zwarte kraaien bestaan uit drie opeenvolgende rode candles die elk binnen het lichaam van de vorige candle openen en onder het laagste punt van die candle sluiten.
Het is de bearish tegenhanger van de drie witte soldaten. Idealiter hebben deze candles geen lange bovenste schaduwen: een teken dat de koers door aanhoudende verkoopdruk blijft dalen. Aan de grootte van de candles en de lengte van de schaduwen kun je de kans op voortzetting inschatten.
Bearish harami
De bearish harami is een lange groene candle, gevolgd door een kleine rode candle waarvan het lichaam volledig binnen het lichaam van de vorige candle valt.
De bearish harami kan zich over twee of meer dagen vormen, verschijnt aan het einde van een stijgende trend en kan erop wijzen dat de koopdruk afneemt.
Dark Cloud Cover
Het dark-cloud-coverpatroon bestaat uit een rode candle die boven de slotkoers van de vorige groene candle opent en vervolgens onder het middelpunt van die candle sluit.
Dit gaat meestal gepaard met een hoog handelsvolume, wat erop wijst dat het momentum van stijgend naar dalend kan omslaan. Traders kunnen op een derde rode candle wachten om het patroon te bevestigen.
Voortzettingspatronen
Rising Three Methods
Dit patroon verschijnt in een stijgende trend: drie opeenvolgende kleine rode candles worden gevolgd door de voortzetting van de stijgende trend. Idealiter blijven de rode candles binnen de bandbreedte van de voorgaande candle.
De voortzetting wordt bevestigd door een grote groene candle, die laat zien dat de bulls de controle over de trendrichting hebben teruggepakt.
Falling Three Methods
Het omgekeerde van de rising three methods: dit patroon wijst op de voortzetting van een dalende trend.
Doji
Een doji ontstaat wanneer de openings- en slotkoers gelijk zijn (of heel dicht bij elkaar liggen). De koers kan rond de opening schommelen, maar sluit uiteindelijk op of vlak bij dat niveau. Een doji kan daarom wijzen op besluiteloosheid tussen de koop- en verkoopkrachten. De interpretatie van een doji is echter sterk afhankelijk van de context.
Afhankelijk van de positie van de openings-/slotlijn kan de doji als volgt worden beschreven:
Gravestone doji – Een bearish omkeercandle met een lange bovenste schaduw, waarbij opening en slot dicht bij het laagste punt liggen.
Long-legged doji – Een besluiteloosheidscandle met zowel een bovenste als een onderste schaduw, waarbij opening en slot dicht bij het midden liggen.
Dragonfly doji – Een bullish of bearish candle (afhankelijk van de context) met een zeer lange onderste schaduw, waarbij opening en slot dicht bij het hoogste punt liggen.
Volgens de oorspronkelijke definitie van de doji moeten opening en slot gelijk zijn. Maar wat als ze verschillen en toch heel dicht bij elkaar liggen? Dan spreken we van een spinning top (tol). De cryptomarkt kan erg volatiel zijn en perfecte doji's zijn zeldzaam; daarom wordt de spinning top vaak als synoniem voor de doji gebruikt.
Candlestickpatronen op basis van koersgaps
Koersgaps spelen een rol in veel candlestickpatronen. Wanneer een financieel actief boven of onder de vorige slotkoers opent, ontstaat er ruimte tussen de twee candles: dat is een koersgap. Gaps kunnen echter ook in illiquide markten voorkomen. Omdat ze daar vooral het gevolg zijn van lage liquiditeit en hoge spreads, zijn ze in die gevallen mogelijk geen betrouwbare signalen.
Tot slot
Candlestickpatronen behoren tot de basiskennis van elke trader, ook als hij ze niet rechtstreeks in zijn handelsstrategie verwerkt.
Hoe nuttig ze ook zijn voor marktanalyse, het is goed om te onthouden dat ze niet op wetenschappelijke principes of wetten berusten. Ze brengen slechts de koop- en verkoopkrachten in beeld die de markt uiteindelijk in beweging zetten.