Ας το πούμε από την αρχή: η τεχνική ανάλυση είναι πιο δύσκολη απ' ό,τι φαίνεται! Αν κάνετε trading εδώ και καιρό, ξέρετε ότι τα λάθη είναι μέρος του παιχνιδιού. Στην πραγματικότητα, κανένας trader δεν μπορεί να αποφύγει εντελώς τις ζημιές — ούτε καν οι έμπειροι, αυτοί που θα περίμενε κανείς ότι δεν σφάλλουν ποτέ.
Παρ' όλα αυτά, σχεδόν όλοι οι αρχάριοι κάνουν κάποια μικρά λάθη στα πρώτα τους βήματα. Οι καλύτεροι traders παραμένουν πάντα ανοιχτόμυαλοι, λογικοί και ψύχραιμοι: γνωρίζουν το σχέδιό τους και δεν σταματούν ποτέ να διαβάζουν αυτά που τους λέει η αγορά.
Αυτό ακριβώς πρέπει να κάνετε κι εσείς, αν θέλετε να πετύχετε! Καλλιεργώντας αυτές τις ιδιότητες μπορείτε να διαχειρίζεστε τους κινδύνους, να αναλύετε τα λάθη σας, να χτίζετε πάνω στα δυνατά σας σημεία και να βελτιώνεστε συνεχώς. Προσπαθήστε να είστε ο πιο ψύχραιμος άνθρωπος στο δωμάτιο — ειδικά όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.
Ας δούμε πώς θα αποφύγετε τα πιο προφανή λάθη!
Εισαγωγή
Η τεχνική ανάλυση (TA) είναι μία από τις πιο διαδεδομένες μεθόδους ανάλυσης των χρηματοοικονομικών αγορών. Μπορεί να εφαρμοστεί σχεδόν σε κάθε αγορά: μετοχές, νομίσματα, χρυσό ή κρυπτονομίσματα.
Αν και οι βασικές αρχές της τεχνικής ανάλυσης είναι σχετικά εύκολο να κατανοηθούν, το να την κατακτήσεις είναι δύσκολο. Όταν μαθαίνετε μια νέα δεξιότητα, είναι φυσικό να κάνετε πολλά λάθη στην πορεία. Όταν όμως πρόκειται για trading ή επενδύσεις, αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο. Αν δεν προσέχετε και δεν μαθαίνετε από τα λάθη σας, μπορεί να χάσετε το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων σας. Το να μαθαίνεις από τα λάθη είναι καλό — το να τα αποφεύγεις όσο γίνεται είναι ακόμα καλύτερο.
Αυτό το άρθρο σάς παρουσιάζει μερικά από τα πιο συνηθισμένα λάθη στην τεχνική ανάλυση. Αν είστε νέοι στο trading, γιατί να μη μάθετε πρώτα τα βασικά; Διαβάστε τα άρθρα μας για το τι είναι η τεχνική ανάλυση και για τους 5 βασικούς δείκτες της τεχνικής ανάλυσης.
Ποιες είναι, λοιπόν, οι πιο συχνές γκάφες που κάνουν οι νέοι traders όταν χρησιμοποιούν την τεχνική ανάλυση;
1. Δεν κόβετε τις ζημιές σας
Ακούγεται απλό, αλλά ποτέ δεν βλάπτει να τονίζουμε τη σημασία του. Στο trading και στις επενδύσεις, η προστασία του κεφαλαίου σας είναι πάντα η ύψιστη προτεραιότητα.
Το ξεκίνημα μπορεί να είναι πρόκληση. Μια αξιόπιστη προσέγγιση για την αρχή είναι η εξής: το πρώτο βήμα δεν είναι να κερδίσεις, αλλά να μη χάσεις. Γι' αυτό έχει νόημα να ξεκινήσετε με μικρά μεγέθη θέσεων — ή και χωρίς να ρισκάρετε καθόλου πραγματικά χρήματα. Το Binance Futures, για παράδειγμα, διαθέτει δίκτυο δοκιμών όπου μπορείτε να τεστάρετε τη στρατηγική σας πριν ρισκάρετε χρήματα που κερδίσατε με κόπο. Έτσι προστατεύετε το κεφάλαιό σας και αναλαμβάνετε ρίσκο μόνο όταν η στρατηγική αποδίδει μακροπρόθεσμα.
Το να βάζετε stop-loss είναι απλώς θέμα κοινής λογικής. Οι συναλλαγές σας πρέπει να έχουν ένα σημείο ακύρωσης. Εκεί σφίγγετε τα δόντια και αποδέχεστε ότι η ιδέα σας για το trade ήταν λανθασμένη. Αν δεν εφαρμόσετε αυτή τη νοοτροπία στο trading σας, μακροπρόθεσμα μάλλον δεν θα τα πάτε καλά. Ακόμα και μία κακή συναλλαγή μπορεί να προκαλέσει τεράστια ζημιά στο χαρτοφυλάκιό σας — και μπορεί να καταλήξετε να κρατάτε μια ζημιογόνα θέση ελπίζοντας ότι η αγορά θα ανακάμψει.
2. Overtrading
Όταν είστε ενεργός trader, είναι κοινή παρανόηση ότι πρέπει να βρίσκεστε συνεχώς μέσα σε κάποια συναλλαγή. Το trading όμως σημαίνει πολλή ανάλυση και πολλή αναμονή! Ορισμένες στρατηγικές απαιτούν να περιμένετε πολύ καιρό για ένα αξιόπιστο σήμα πριν μπείτε στη συναλλαγή. Κάποιοι traders κάνουν λιγότερες από τρεις συναλλαγές τον χρόνο — και παρ' όλα αυτά πετυχαίνουν εξαιρετικές αποδόσεις.
Μην μπαίνετε σε μια συναλλαγή απλώς για να κάνετε συναλλαγή. Δεν χρειάζεται να έχετε πάντα ανοιχτή θέση. Μάλιστα, σε ορισμένες συνθήκες αγοράς είναι πιο κερδοφόρο να μην κάνετε τίποτα και να περιμένετε να εμφανιστεί η ευκαιρία. Έτσι διατηρείτε το κεφάλαιό σας και είστε έτοιμοι να δράσετε όταν ξαναφανούν καλές ευκαιρίες. Και να θυμάστε: οι ευκαιρίες πάντα επιστρέφουν. Αρκεί να τις περιμένετε.
Παρόμοιο λάθος είναι η υπερβολική εστίαση στα μικρά χρονικά πλαίσια. Η ανάλυση σε μεγαλύτερα χρονικά πλαίσια είναι κατά κανόνα πιο αξιόπιστη από την ανάλυση σε μικρότερα. Τα μικρά χρονικά πλαίσια παράγουν πολύ θόρυβο στην αγορά και μπορεί να σας παρασύρουν να μπαίνετε σε συναλλαγές συχνότερα απ' όσο πρέπει. Αν και υπάρχουν επιτυχημένοι scalpers και κερδοφόροι βραχυπρόθεσμοι traders, το trading σε μικρά χρονικά πλαίσια προσφέρει συνήθως κακή σχέση ρίσκου/απόδοσης. Ως ριψοκίνδυνη προσέγγιση, σίγουρα δεν συνιστάται σε αρχάριους.
3. Revenge trading
Είναι συνηθισμένο οι traders να προσπαθούν να ανακτήσουν αμέσως μια μεγάλη ζημιά. Αυτό το ονομάζουμε revenge trading — trading εκδίκησης. Είτε θέλετε να γίνετε τεχνικός αναλυτής, είτε day trader, είτε swing trader, το κλειδί είναι να αποφεύγετε τις συναισθηματικές αποφάσεις.
Είναι εύκολο να μένεις ψύχραιμος όταν όλα πάνε καλά ή όταν τα λάθη είναι μικρά. Μπορείτε όμως να κρατήσετε την ψυχραιμία σας όταν όλα πάνε στραβά; Μπορείτε να μείνετε πιστοί στο σχέδιο συναλλαγών σας ακόμα κι όταν όλοι οι άλλοι πανικοβάλλονται;
Προσέξτε τη λέξη «ανάλυση» στην τεχνική ανάλυση. Εξ ορισμού προϋποθέτει αναλυτική προσέγγιση της αγοράς, σωστά; Γιατί λοιπόν να παίρνετε βιαστικές, συναισθηματικές αποφάσεις σε μια τέτοια πειθαρχία; Αν θέλετε να είστε από τους καλύτερους traders, πρέπει να μένετε ψύχραιμοι ακόμα και μετά τα μεγαλύτερα λάθη σας. Αποφύγετε τις συναισθηματικές αποφάσεις και επικεντρωθείτε στη λογική, αναλυτική σκέψη.
Το trading αμέσως μετά από μια μεγάλη ζημιά συνήθως οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερες ζημιές. Γι' αυτό ορισμένοι traders, μετά από μια μεγάλη απώλεια, δεν κάνουν καθόλου συναλλαγές για κάποιο διάστημα. Έτσι μπορούν να ξεκινήσουν από την αρχή με καθαρό μυαλό.
4. Είστε πολύ πεισματάρηδες για να αλλάξετε γνώμη
Αν θέλετε να γίνετε επιτυχημένος trader, μη φοβάστε να αλλάζετε γνώμη. Και μάλιστα συχνά. Οι συνθήκες της αγοράς αλλάζουν γρήγορα και ένα είναι σίγουρο: θα συνεχίσουν να αλλάζουν. Η δουλειά σας ως trader είναι να αναγνωρίζετε αυτές τις αλλαγές και να προσαρμόζεστε. Μια στρατηγική που λειτουργεί εξαιρετικά σε ένα περιβάλλον αγοράς μπορεί να μη λειτουργεί καθόλου σε ένα άλλο.
Είναι καλή συνήθεια να αναζητάτε τα πιθανά αδύναμα σημεία των επιχειρημάτων σας, παίρνοντας την αντίθετη πλευρά. Έτσι οι επενδυτικές σας θέσεις (και οι αποφάσεις σας) γίνονται πολύ πιο στέρεες.
Αυτό ανοίγει ένα ακόμα θέμα: τις γνωστικές προκαταλήψεις. Οι προκαταλήψεις μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τις αποφάσεις σας, να θολώσουν την κρίση σας και να περιορίσουν το εύρος των επιλογών που εξετάζετε. Φροντίστε τουλάχιστον να κατανοήσετε τις γνωστικές προκαταλήψεις που μπορεί να επηρεάζουν το σχέδιο συναλλαγών σας. Έτσι θα μετριάζετε τις επιπτώσεις τους πολύ πιο αποτελεσματικά.
5. Αγνοείτε τις ακραίες συνθήκες της αγοράς
Υπάρχουν στιγμές που η προβλεπτική ικανότητα της τεχνικής ανάλυσης γίνεται αναξιόπιστη — όπως στα γεγονότα «μαύρου κύκνου» ή σε άλλες ακραίες συνθήκες αγοράς που καθοδηγούνται σε μεγάλο βαθμό από τα συναισθήματα και την ψυχολογία του πλήθους. Τότε οι αγορές μπορούν να γείρουν ακραία προς τη μία κατεύθυνση.
Πάρτε για παράδειγμα τον Δείκτη Σχετικής Ισχύος (RSI), έναν δείκτη momentum. Κατά γενικό κανόνα, όταν η τιμή του πέφτει κάτω από το 30, το περιουσιακό στοιχείο στο γράφημα μπορεί να θεωρηθεί υπερπουλημένο. Σημαίνει αυτό ότι ένας RSI κάτω από το 30 είναι άμεσο σήμα συναλλαγής; Καθόλου! Σημαίνει απλώς ότι το momentum της αγοράς καθορίζεται εκείνη τη στιγμή από τους πωλητές. Με άλλα λόγια, δείχνει μόνο ότι οι πωλητές είναι ισχυρότεροι από τους αγοραστές.
Σε ασυνήθιστες συνθήκες αγοράς, ο RSI μπορεί να φτάσει σε ακραίες τιμές. Μπορεί μάλιστα να πέσει σε μονοψήφιες τιμές, κοντά στη χαμηλότερη δυνατή τιμή (το μηδέν). Ακόμα όμως και μια τόσο ακραία υπερπώληση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ανάκαμψη είναι προ των πυλών.
Οι τυφλές αποφάσεις με βάση τεχνικά εργαλεία που φτάνουν σε ακραίες τιμές μπορεί να σας κοστίσουν πολλά χρήματα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στα γεγονότα μαύρου κύκνου, όταν οι κινήσεις των τιμών είναι εξαιρετικά δύσκολο να ερμηνευτούν. Σε τέτοιες στιγμές, η αγορά μπορεί να συνεχίσει να κινείται προς μία κατεύθυνση — και κανένα εργαλείο ανάλυσης δεν θα τη σταματήσει. Γι' αυτό είναι πάντα σημαντικό να συνυπολογίζετε και άλλους παράγοντες και να μη βασίζεστε ποτέ σε ένα μόνο εργαλείο.
6. Ξεχνάτε ότι η TA είναι παιχνίδι πιθανοτήτων
Η τεχνική ανάλυση δεν δουλεύει με απόλυτες βεβαιότητες, αλλά με πιθανότητες. Αυτό σημαίνει ότι, όποια τεχνική προσέγγιση κι αν χρησιμοποιεί η στρατηγική σας, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η αγορά θα συμπεριφερθεί όπως αναμένετε. Η ανάλυσή σας μπορεί να υποδεικνύει ότι μια άνοδος ή μια πτώση είναι πολύ πιθανή, αλλά τίποτα δεν είναι ποτέ σίγουρο.
Αυτό πρέπει να το λαμβάνετε υπόψη όταν χτίζετε τη στρατηγική συναλλαγών σας. Όσο έμπειροι κι αν είστε, δεν είναι ποτέ φρόνιμο να θεωρείτε δεδομένο ότι η αγορά θα ακολουθήσει την ανάλυσή σας. Αν το κάνετε, θα τείνετε να ανοίγετε υπερβολικά μεγάλες θέσεις και να ποντάρετε υπερβολικά σε ένα μόνο αποτέλεσμα — με κίνδυνο τεράστιων οικονομικών απωλειών.
7. Ακολουθείτε τυφλά άλλους traders
Για να κατακτήσετε οποιαδήποτε δεξιότητα, πρέπει να βελτιώνεστε διαρκώς — και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για το trading στις χρηματοοικονομικές αγορές. Οι μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς το καθιστούν απλώς απαραίτητο. Ένας από τους καλύτερους τρόπους για να μάθετε είναι να παρακολουθείτε έμπειρους επαγγελματίες, αναλυτές και traders.
Αν όμως θέλετε να είστε σταθερά καλοί, πρέπει επίσης να βρείτε τα δικά σας δυνατά σημεία και να τα αξιοποιείτε. Ας το ονομάσουμε πλεονέκτημά σας: αυτό που σας ξεχωρίζει ως trader από τους άλλους.
Αν διαβάσετε πολλές συνεντεύξεις επιτυχημένων traders, σίγουρα θα διαπιστώσετε ότι οι στρατηγικές τους διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Πράγματι, μια στρατηγική που λειτουργεί τέλεια για έναν trader μπορεί να φαίνεται εντελώς ακατάλληλη σε έναν άλλον. Υπάρχουν αμέτρητοι τρόποι να κερδίσει κανείς από τις αγορές. Αρκεί να βρείτε αυτόν που ταιριάζει καλύτερα στην προσωπικότητα και στο στιλ συναλλαγών σας.
Το να μπείτε σε μια συναλλαγή βασισμένοι στην ανάλυση κάποιου άλλου μπορεί κατά καιρούς να λειτουργήσει. Αν όμως δεν κατανοείτε το ευρύτερο πλαίσιο και απλώς ακολουθείτε τυφλά άλλους traders, μακροπρόθεσμα σίγουρα δεν θα λειτουργήσει. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να παρακολουθείτε και να μαθαίνετε από άλλους. Το καθοριστικό είναι αν συμφωνείτε με την ιδέα της συναλλαγής και αν ταιριάζει στο σύστημα συναλλαγών σας. Όσο έμπειροι και σεβαστοί κι αν είναι οι άλλοι traders, δεν πρέπει να τους ακολουθείτε τυφλά.
Τελικές σκέψεις
Εξετάσαμε μερικά από τα πιο βασικά λάθη που πρέπει να αποφεύγετε όταν χρησιμοποιείτε την τεχνική ανάλυση. Να θυμάστε: το trading δεν είναι εύκολο και είναι πολύ πιο διαχειρίσιμο όταν το προσεγγίζετε με μακροπρόθεσμη νοοτροπία.
Η διαρκής επιτυχία στο trading είναι μια διαδικασία που θέλει χρόνο. Το να τελειοποιήσετε τη στρατηγική σας και να μάθετε να διαμορφώνετε τις δικές σας ιδέες συναλλαγών απαιτεί πολλή εξάσκηση. Μόνο έτσι θα ανακαλύψετε τα δυνατά σας σημεία, θα αναγνωρίσετε τις αδυναμίες σας και θα κρατήσετε τον έλεγχο των αποφάσεών σας στο trading και στις επενδύσεις.