Η τεχνική ανάλυση (TA), γνωστή και ως ανάλυση γραφημάτων, επιχειρεί να προβλέψει τη μελλοντική συμπεριφορά της αγοράς με βάση προηγούμενα δεδομένα τιμής και όγκου. Στην αγορά κρυπτονομισμάτων αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των συναλλαγών με ψηφιακά νομίσματα.
Σε αντίθεση με τη θεμελιώδη ανάλυση (FA), που εξετάζει πλήθος παραγόντων γύρω από την τιμή ενός περιουσιακού στοιχείου, η τεχνική ανάλυση εστιάζει αποκλειστικά στην ιστορική εξέλιξη της τιμής. Χρησιμοποιείται έτσι ως εργαλείο για τη μελέτη των διακυμάνσεων και των δεδομένων όγκου, και πολλοί traders τη χρησιμοποιούν για να εντοπίσουν ευνοϊκές τάσεις και ευκαιρίες.
Οι πρώτες μορφές τεχνικής ανάλυσης εμφανίστηκαν στο Άμστερνταμ τον 17ο αιώνα και στην Ιαπωνία τον 18ο, όμως η σύγχρονη τεχνική ανάλυση ανάγεται συνήθως στο έργο του Charles Dow, οικονομικού δημοσιογράφου και ιδρυτή της Wall Street Journal. Ο Dow ήταν από τους πρώτους που παρατήρησαν ότι τόσο τα επιμέρους περιουσιακά στοιχεία όσο και οι αγορές κινούνται συχνά σε τάσεις που μπορούν να διακριθούν και να μελετηθούν. Το έργο του οδήγησε αργότερα στη Θεωρία Dow, η οποία έδωσε ώθηση σε νέες εξελίξεις στην τεχνική ανάλυση.
Στα πρώτα χρόνια, οι βασικές μέθοδοι της τεχνικής ανάλυσης στηρίζονταν σε χειρόγραφους πίνακες και υπολογισμούς με το χέρι. Με την πρόοδο της τεχνολογίας και την έλευση των σύγχρονων υπολογιστών η τεχνική ανάλυση διαδόθηκε ευρέως και σήμερα αποτελεί απαραίτητο εργαλείο για πολλούς επενδυτές και traders.
Πώς λειτουργεί η τεχνική ανάλυση;
Όπως αναφέρθηκε, η τεχνική ανάλυση είναι κατά βάση η μελέτη των τρεχουσών και των προηγούμενων τιμών ενός περιουσιακού στοιχείου. Η κεντρική της παραδοχή είναι ότι οι κινήσεις των τιμών δεν είναι τυχαίες και ότι με τον χρόνο ακολουθούν συνήθως μια τάση που μπορεί κανείς να διακρίνει.
Στην ουσία, η τεχνική ανάλυση εξετάζει τις δυνάμεις προσφοράς και ζήτησης, οι οποίες αντανακλούν το γενικό κλίμα της αγοράς. Με άλλα λόγια, η τιμή ενός περιουσιακού στοιχείου αποτυπώνει τον συσχετισμό δυνάμεων ανάμεσα σε αγοραστές και πωλητές, και οι δυνάμεις αυτές συνδέονται στενά με τα συναισθήματα των traders και των επενδυτών, πρώτα απ' όλα τον φόβο και την απληστία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σε μια αγορά που λειτουργεί υπό κανονικές συνθήκες, με υψηλό όγκο συναλλαγών και υψηλή ρευστότητα, η τεχνική ανάλυση θεωρείται πιο αξιόπιστη και πιο αποτελεσματική.
Για να μελετήσουν τις τιμές και τελικά να εντοπίσουν ευκαιρίες, οι traders χρησιμοποιούν διάφορα εργαλεία γραφημάτων που ονομάζονται δείκτες. Οι δείκτες της τεχνικής ανάλυσης βοηθούν στον εντοπισμό των τάσεων που ήδη εξελίσσονται και δίνουν αναλυτικές πληροφορίες για πιθανές μελλοντικές τάσεις. Ορισμένοι traders συνδυάζουν περισσότερους από έναν δείκτες για να μειώσουν τον κίνδυνο.
Οι πιο διαδεδομένοι δείκτες τεχνικής ανάλυσης
Όσοι δουλεύουν με τεχνική ανάλυση χρησιμοποιούν πολλούς διαφορετικούς δείκτες για να εντοπίσουν τις τάσεις της αγοράς μέσα από τα γραφήματα και την ιστορική συμπεριφορά της τιμής. Ανάμεσά τους, ο απλός κινητός μέσος όρος (SMA) είναι από τους πιο διαδεδομένους και πιο γνωστούς. Όπως δηλώνει το όνομά του, υπολογίζεται με βάση τις τιμές κλεισίματος του περιουσιακού στοιχείου σε μια δεδομένη περίοδο. Ο εκθετικός κινητός μέσος όρος (EMA) είναι μια τροποποιημένη εκδοχή του SMA και δίνει μεγαλύτερο βάρος στα πιο πρόσφατα κλεισίματα από ό,τι στα παλαιότερα.
Ένας άλλος ευρέως χρησιμοποιούμενος δείκτης είναι ο δείκτης σχετικής ισχύος (RSI), που ανήκει στην κατηγορία των ταλαντωτών. Σε αντίθεση με τους απλούς κινητούς μέσους, που απλώς παρακολουθούν τις μεταβολές της τιμής στον χρόνο, οι ταλαντωτές εφαρμόζουν μαθηματικούς τύπους στα δεδομένα τιμών και επιστρέφουν τιμές μέσα σε ένα προκαθορισμένο εύρος, που στην περίπτωση του RSI είναι από 0 έως 100.
Οι Bollinger Bands (BB) είναι ακόμη ένας δείκτης μεταβλητότητας πολύ δημοφιλής στους traders. Αποτελούνται από δύο πλαϊνές ζώνες που κινούνται γύρω από έναν κινητό μέσο όρο. Χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό πιθανών συνθηκών υπεραγοράς και υπερπώλησης, καθώς και για τη μέτρηση της μεταβλητότητας της αγοράς.
Πέρα από αυτά τα σχετικά απλά εργαλεία, υπάρχουν δείκτες που αντλούν τα δεδομένα τους από άλλους δείκτες. Ο στοχαστικός RSI, για παράδειγμα, προκύπτει με την εφαρμογή μαθηματικών τύπων στον κλασικό RSI. Άλλο γνωστό παράδειγμα είναι η σύγκλιση-απόκλιση κινητών μέσων (MACD). Η κύρια γραμμή, η γραμμή MACD, προκύπτει από τη διαφορά δύο EMA. Πάνω σε αυτή τη γραμμή υπολογίζεται ένας ακόμη EMA, ο οποίος δίνει τη δεύτερη γραμμή, τη λεγόμενη γραμμή σήματος. Υπάρχει επιπλέον το ιστόγραμμα MACD, που υπολογίζεται από τη διαφορά ανάμεσα στις δύο γραμμές.
Σήματα συναλλαγών
Αν και οι δείκτες είναι χρήσιμοι για τον εντοπισμό γενικών τάσεων, μπορούν επίσης να δώσουν πληροφορίες για πιθανά σημεία εισόδου και εξόδου, δηλαδή σήματα αγοράς ή πώλησης. Τα σήματα αυτά εμφανίζονται όταν συμβούν συγκεκριμένα γεγονότα στο γράφημα του δείκτη. Για παράδειγμα, όταν ο RSI δείχνει τιμή 70 ή υψηλότερη, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η αγορά είναι υπεραγορασμένη. Η ίδια λογική ισχύει αντίστροφα: αν ο RSI πέσει στο 30 ή χαμηλότερα, συνήθως διαβάζεται ως ένδειξη υπερπωλημένης αγοράς.
Όπως αναφέρθηκε, τα σήματα που δίνει η τεχνική ανάλυση δεν είναι πάντοτε ακριβή και οι δείκτες παράγουν αρκετό θόρυβο, δηλαδή ψευδή σήματα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην αγορά κρυπτονομισμάτων, η οποία είναι πολύ μικρότερη από τις παραδοσιακές αγορές και επομένως πιο ασταθής.
Κριτική
Παρότι η τεχνική ανάλυση είναι διαδεδομένη σε κάθε είδους αγορά, πολλοί τη θεωρούν αμφιλεγόμενη και αναξιόπιστη και συχνά την αποκαλούν «αυτοεκπληρούμενη προφητεία». Ο όρος περιγράφει γεγονότα που συμβαίνουν μόνο και μόνο επειδή τα περιμένει μεγάλος αριθμός ανθρώπων.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι στις χρηματοπιστωτικές αγορές, όταν πολλοί traders και επενδυτές στηρίζονται στους ίδιους τύπους δεικτών, όπως τα επίπεδα στήριξης και αντίστασης, αυξάνεται η πιθανότητα οι δείκτες αυτοί να λειτουργήσουν.
Από την άλλη, πολλοί υποστηρικτές της τεχνικής ανάλυσης θεωρούν ότι κάθε αναλυτής γραφημάτων έχει τον δικό του τρόπο να διαβάζει τα διαγράμματα και να αξιοποιεί τους πολλούς διαθέσιμους δείκτες, γεγονός που καθιστά σχεδόν αδύνατο να εφαρμόζει μεγάλος αριθμός traders ακριβώς την ίδια στρατηγική.
Θεμελιώδης ανάλυση και τεχνική ανάλυση
Η βασική παραδοχή της τεχνικής ανάλυσης είναι ότι η τιμή της αγοράς έχει ήδη ενσωματώσει όλα τα θεμελιώδη δεδομένα ενός περιουσιακού στοιχείου. Σε αντίθεση όμως με την τεχνική ανάλυση, που εστιάζει κυρίως σε ιστορικά δεδομένα τιμής και όγκου, δηλαδή στα γραφήματα, η θεμελιώδης ανάλυση (FA) στηρίζεται σε πολύ ευρύτερη έρευνα και δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στους ποιοτικούς παράγοντες.
Η θεμελιώδης ανάλυση υποθέτει ότι η μελλοντική πορεία ενός περιουσιακού στοιχείου καθορίζεται από παράγοντες πέρα από τα ιστορικά δεδομένα. Είναι στην ουσία μια τεχνική εκτίμησης της εσωτερικής αξίας μιας εταιρείας, μιας επιχείρησης ή ενός περιουσιακού στοιχείου με βάση διάφορες μικρο- και μακροοικονομικές συνθήκες: τη διοίκηση και τη φήμη της εταιρείας, τον ανταγωνισμό στην αγορά, τον ρυθμό ανάπτυξης και την κατάσταση του κλάδου.
Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι η θεμελιώδης ανάλυση διαφέρει από την τεχνική. Η τεχνική ανάλυση χρησιμοποιείται κυρίως ως εργαλείο πρόβλεψης των μεταβολών της τιμής και της συμπεριφοράς της αγοράς, ενώ η θεμελιώδης εξετάζει το ιστορικό και τις προοπτικές ενός περιουσιακού στοιχείου για να κρίνει αν είναι υπερτιμημένο ή υποτιμημένο. Οι διαχειριστές κεφαλαίων και οι μακροπρόθεσμοι επενδυτές προτιμούν συνήθως τη θεμελιώδη ανάλυση, ενώ οι βραχυπρόθεσμοι traders στρέφονται προς την τεχνική.
Σημαντικό πλεονέκτημα της τεχνικής ανάλυσης είναι ότι βασίζεται σε ποσοτικά δεδομένα. Προσφέρει έτσι μια βάση για αντικειμενική μελέτη της εξέλιξης των τιμών και περιορίζει ένα μέρος από τις εικασίες που συνοδεύουν τις πιο ποιοτικές μεθόδους της θεμελιώδους ανάλυσης.
Παρά τα εμπειρικά δεδομένα, ωστόσο, η τεχνική ανάλυση δεν παύει να επηρεάζεται από προσωπικές προκαταλήψεις και υποκειμενικότητα. Ένας trader που έχει έντονη τάση να καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο συμπέρασμα για ένα περιουσιακό στοιχείο μπορεί να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία της τεχνικής ανάλυσης έτσι ώστε να επιβεβαιώσει την προκατάληψή του, και συχνά το κάνει χωρίς να το αντιλαμβάνεται. Επιπλέον, όταν η αγορά δεν εμφανίζει σαφές μοτίβο ή τάση, η τεχνική ανάλυση μπορεί να οδηγήσει σε λάθος συμπεράσματα.
Συμπεράσματα
Πέρα από τη μακροχρόνια κριτική και τη διαμάχη για το ποια μέθοδος είναι καλύτερη, πολλοί θεωρούν πιο λογική επιλογή τον συνδυασμό τεχνικής και θεμελιώδους ανάλυσης. Αυτό ωφελεί τόσο τους traders όσο και τους επενδυτές, για παράδειγμα όταν αναζητούν καλά σημεία εισόδου και εξόδου.