Technische analyse (TA), in de volksmond ook wel grafiekanalyse genoemd, probeert op basis van eerdere koers- en volumegegevens te voorspellen hoe een markt zich verder ontwikkelt. Op de cryptomarkt is het een vast onderdeel van de handel in digitale munten.
Anders dan fundamentele analyse (FA), die talloze factoren rond de prijs van een asset onderzoekt, kijkt TA uitsluitend naar het historische koersverloop. Het is daarom een instrument om koersschommelingen en volumegegevens te bestuderen, en veel traders gebruiken het om gunstige trends en kansen op te sporen.
De vroegste vormen van technische analyse doken in de zeventiende eeuw op in Amsterdam en in de achttiende eeuw in Japan, maar de moderne TA wordt meestal herleid tot het werk van Charles Dow, financieel journalist en oprichter van The Wall Street Journal. Dow was een van de eersten die opmerkte dat zowel afzonderlijke assets als hele markten zich vaak bewegen volgens trends die je kunt opdelen en bestuderen. Uit zijn werk ontstond later de Dow-theorie, die de technische analyse verder in beweging bracht.
In de begintijd steunden de basismethodes van technische analyse op met de hand bijgehouden tabellen en handmatige berekeningen. Door de vooruitgang in de techniek en de komst van moderne computers werd TA populair en inmiddels is het voor veel beleggers en traders een onmisbaar hulpmiddel.
Hoe werkt technische analyse?
Zoals gezegd bestudeert TA in de kern de huidige en eerdere koersen van een asset. De belangrijkste aanname is dat koersbewegingen niet willekeurig zijn: ze bewegen zich meestal in de richting van een herkenbare trend.
In feite is TA een analyse van vraag en aanbod, waarin het algemene marktsentiment doorklinkt. Met andere woorden: de prijs van een asset weerspiegelt het krachtenspel tussen kopers en verkopers, en die krachten hangen nauw samen met de emoties van traders en beleggers, in de eerste plaats angst en hebzucht.
Belangrijk om te weten: in een markt die onder normale omstandigheden functioneert, met veel handelsvolume en hoge liquiditeit, geldt TA als betrouwbaarder en effectiever.
Om koersen te bestuderen en uiteindelijk kansen te herkennen gebruiken traders allerlei grafiekhulpmiddelen die indicatoren heten. Indicatoren voor technische analyse helpen bestaande trends te herkennen en geven gedetailleerde informatie over mogelijke toekomstige trends. Sommige traders combineren meerdere indicatoren om het risico te beperken.
Veelgebruikte TA-indicatoren
Traders die technisch werken gebruiken uiteenlopende indicatoren om markttrends te herkennen aan de hand van grafieken en historisch koersgedrag. Een van de bekendste en meest gebruikte is het eenvoudige voortschrijdend gemiddelde (SMA). Zoals de naam al zegt, wordt het berekend op basis van de slotkoersen van een asset over een bepaalde periode. Het exponentieel voortschrijdend gemiddelde (EMA) is een aangepaste versie van de SMA en geeft recente slotkoersen meer gewicht dan oudere.
Een andere veelgebruikte indicator is de relative strength index (RSI), die tot de groep van oscillatoren behoort. Waar eenvoudige voortschrijdende gemiddelden simpelweg de koersontwikkeling in de tijd volgen, passen oscillatoren wiskundige formules toe op de koersgegevens en leveren ze waarden binnen een vast bereik, bij de RSI tussen 0 en 100.
De bollinger bands (BB) zijn een andere volatiliteitsindicator die erg populair is bij traders. Ze bestaan uit twee zijbanden die rond een voortschrijdend gemiddelde meebewegen. Ze worden gebruikt om mogelijke overbought- en oversold-situaties te herkennen en om de beweeglijkheid van de markt te meten.
Naast deze betrekkelijk eenvoudige TA-hulpmiddelen bestaan er indicatoren die hun gegevens uit andere indicatoren halen. De stochastische RSI ontstaat bijvoorbeeld door wiskundige formules toe te passen op de gewone RSI. Een ander bekend voorbeeld is de moving average convergence divergence (MACD). De hoofdlijn, de MACD-lijn, ontstaat door twee EMA's van elkaar af te trekken. Van die lijn wordt opnieuw een EMA berekend, wat de tweede lijn oplevert: de signaallijn. Daarnaast is er het MACD-histogram, dat het verschil tussen beide lijnen weergeeft.
Handelssignalen
Indicatoren zijn nuttig om algemene trends te herkennen, maar ze kunnen ook informatie geven over mogelijke instap- en uitstapmomenten, oftewel koop- of verkoopsignalen. Die signalen ontstaan wanneer zich bepaalde gebeurtenissen voordoen in de grafiek van de indicator. Staat de RSI bijvoorbeeld op 70 of hoger, dan kan dat wijzen op een overbought markt. Andersom geldt dezelfde logica: zakt de RSI naar 30 of lager, dan wordt dat meestal gelezen als teken van een oversold markt.
Zoals gezegd zijn de handelssignalen uit technische analyse niet altijd juist, en TA-indicatoren produceren veel ruis, oftewel valse signalen. Dat geldt vooral voor de cryptomarkt, die veel kleiner is dan de traditionele markt en daardoor beweeglijker.
Kritiek
Hoewel technische analyse in alle soorten markten gangbaar is, vinden veel mensen haar omstreden en onbetrouwbaar; niet zelden wordt ze een "selffulfilling prophecy" genoemd. Die term beschrijft gebeurtenissen die alleen plaatsvinden omdat heel veel mensen ze verwachten.
Critici stellen dat op financiële markten de kans dat indicatoren werken juist toeneemt wanneer grote aantallen traders en beleggers op dezelfde indicatoren vertrouwen, zoals steun- en weerstandsniveaus.
Voorstanders van TA werpen daartegen in dat elke chartist grafieken op zijn eigen manier leest en uit het enorme aanbod aan indicatoren zijn eigen keuze maakt. Dat een grote groep traders precies dezelfde strategie hanteert, is daardoor vrijwel uitgesloten.
Fundamentele analyse versus technische analyse
Het uitgangspunt van technische analyse is dat de marktprijs alle fundamentele gegevens over een asset al verwerkt heeft. Maar anders dan TA, die vooral naar historische koers- en volumegegevens kijkt, dus naar grafieken, berust fundamentele analyse (FA) op veel breder onderzoek en hecht ze meer waarde aan kwalitatieve factoren.
Fundamentele analyse gaat ervan uit dat de toekomstige prestatie van een asset wordt bepaald door factoren buiten de historische data. Het is in wezen een techniek om de intrinsieke waarde van een bedrijf, onderneming of asset in te schatten aan de hand van uiteenlopende micro- en macro-economische omstandigheden: de leiding en reputatie van het bedrijf, de concurrentie op de markt, het groeitempo en de toestand van de sector.
We kunnen dus stellen dat FA verschilt van TA. TA wordt vooral gebruikt als hulpmiddel om koersbewegingen en marktgedrag te voorspellen, terwijl FA aan de hand van de geschiedenis en het potentieel van een asset bepaalt of die over- of ondergewaardeerd is. Fondsbeheerders en langetermijnbeleggers geven doorgaans de voorkeur aan fundamentele analyse, terwijl kortetermijntraders eerder naar technische analyse grijpen.
Een belangrijk voordeel van technische analyse is dat ze op kwantitatieve gegevens berust. Daarmee biedt ze een basis om koersontwikkelingen objectief te onderzoeken en neemt ze een deel van het giswerk weg dat kleeft aan de meer kwalitatieve methodes van fundamentele analyse.
Ondanks die empirische basis blijft TA gevoelig voor persoonlijke vooringenomenheid en subjectiviteit. Een trader die sterk geneigd is tot een bepaalde conclusie over een asset, zal zijn TA-gereedschap mogelijk zo inzetten dat het die overtuiging bevestigt, en doet dat vaak zonder het zelf door te hebben. Bovendien kan technische analyse op het verkeerde been zetten wanneer de markt geen duidelijk patroon of trend laat zien.
Tot slot
Los van de aanhoudende kritiek en het debat over welke methode beter is, vinden veel mensen dat TA en FA combineren de verstandigste keuze is. Zowel traders als beleggers hebben daar profijt van, bijvoorbeeld bij het zoeken naar gunstige instap- en uitstapmomenten.