Εισαγωγή
Το διάγραμμα ιαπωνικών κεριών είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα τεχνικά εργαλεία για την ανάλυση της πορείας των τιμών. Εδώ και αιώνες, traders και επενδυτές το χρησιμοποιούν για να εντοπίζουν μοτίβα που μπορούν να υποδείξουν την κατεύθυνση των τιμών. Αυτό το άρθρο εξετάζει μερικά από τα πιο δημοφιλή μοτίβα κεριών μέσα από εικονογραφημένα παραδείγματα.
Αν μόλις ξεκινάτε να διαβάζετε διαγράμματα κεριών, ρίξτε πρώτα μια ματιά στον οδηγό διαγραμμάτων κεριών για αρχάριους.
Πώς να χρησιμοποιείτε τα μοτίβα κεριών
Οι traders μπορούν να αξιοποιήσουν έναν μεγάλο αριθμό μοτίβων κεριών για να εντοπίσουν περιοχές ενδιαφέροντος στο διάγραμμα. Τα μοτίβα αυτά είναι κατάλληλα για day trading, swing trading, ακόμη και για μακροπρόθεσμο position trading. Ενώ ορισμένα μοτίβα κεριών δείχνουν την ισορροπία μεταξύ αγοραστών και πωλητών, άλλα μπορούν να υποδείξουν αντιστροφές, συνέχιση της τάσης ή αναποφασιστικότητα.
Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι ένα μοτίβο κεριών από μόνο του δεν αποτελεί απαραίτητα σήμα αγοράς ή πώλησης, αλλά έναν τρόπο παρατήρησης της δομής της αγοράς και έναν πιθανό δείκτη επερχόμενων ευκαιριών. Γι' αυτό είναι πάντα χρήσιμο να εξετάζετε το μοτίβο μέσα στο πλαίσιό του: τη συνολική τεχνική εικόνα του διαγράμματος, το ευρύτερο περιβάλλον της αγοράς και άλλους παράγοντες.
Επομένως, όπως κάθε άλλο εργαλείο ανάλυσης της αγοράς, τα μοτίβα κεριών είναι πιο χρήσιμα όταν συνδυάζονται με άλλες μεθόδους, όπως η μέθοδος Wyckoff, η θεωρία των κυμάτων Elliott και η θεωρία Dow. Μπορούν επίσης να συνδυαστούν με εργαλεία τεχνικής ανάλυσης (TA), όπως γραμμές τάσης, κινητοί μέσοι όροι, ο δείκτης σχετικής ισχύος (RSI), ο Stochastic RSI, οι ζώνες Bollinger, το νέφος Ichimoku, το Parabolic SAR ή ο MACD.
Μοτίβα ανοδικής αντιστροφής
Σφυρί (Hammer)
Ένα κερί με μακριά κάτω σκιά στον πυθμένα μιας πτωτικής τάσης, όπου η κάτω σκιά έχει μήκος τουλάχιστον διπλάσιο από το σώμα.
Το σφυρί δείχνει ότι, παρά την έντονη πίεση πωλήσεων, οι αγοραστές έσπρωξαν ξανά την τιμή κοντά στο άνοιγμα. Το σφυρί μπορεί να είναι κόκκινο ή πράσινο, αλλά ένα πράσινο σφυρί μπορεί να υποδηλώνει ισχυρότερη ανοδική αντίδραση.
Αντεστραμμένο σφυρί (Inverted Hammer)
Το αντεστραμμένο σφυρί μοιάζει με το σφυρί, αλλά η μακριά σκιά του βρίσκεται πάνω από το σώμα αντί για κάτω. Όπως και στο σφυρί, η πάνω σκιά πρέπει να έχει μήκος τουλάχιστον διπλάσιο από το σώμα.
Το αντεστραμμένο σφυρί εμφανίζεται στον πυθμένα μιας πτωτικής τάσης και μπορεί να υποδείξει πιθανή ανοδική αντιστροφή. Η πάνω σκιά δείχνει ότι η καθοδική κίνηση ανακόπηκε, παρόλο που οι πωλητές κατάφεραν τελικά να επαναφέρουν την τιμή κοντά στο άνοιγμα. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι αγοραστές σύντομα θα πάρουν τον έλεγχο της αγοράς.
Τρεις λευκοί στρατιώτες (Three White Soldiers)
Το μοτίβο των τριών λευκών στρατιωτών αποτελείται από τρία διαδοχικά πράσινα κεριά, καθένα από τα οποία ανοίγει μέσα στο σώμα του προηγούμενου κεριού και κλείνει πάνω από το υψηλό του.
Ιδανικά, τα κεριά αυτά δεν πρέπει να έχουν μακριές κάτω σκιές — σημάδι ότι η συνεχής αγοραστική πίεση σπρώχνει τις τιμές προς τα πάνω. Από το μέγεθος των κεριών και το μήκος των σκιών μπορείτε να εκτιμήσετε τις πιθανότητες συνέχισης ή ενδεχόμενης αντιστροφής.
Ανοδικό harami (Bullish Harami)
Το ανοδικό harami χαρακτηρίζεται από ένα μακρύ κόκκινο κερί, ακολουθούμενο από ένα μικρότερο πράσινο κερί που περικλείεται πλήρως στο σώμα του προηγούμενου.
Ένα ανοδικό harami μπορεί να σχηματιστεί σε δύο ή περισσότερες ημέρες. Το μοτίβο αυτό δείχνει ότι η δυναμική των πωλήσεων επιβραδύνεται και ίσως φτάνει στο τέλος της.
Μοτίβα καθοδικής αντιστροφής
Κρεμασμένος (Hanging Man)
Ο κρεμασμένος είναι το καθοδικό αντίστοιχο του σφυριού. Σχηματίζεται συνήθως στο τέλος μιας ανοδικής τάσης, με μικρό σώμα και μακριά κάτω σκιά.
Η κάτω σκιά μαρτυρά ένα μεγάλο κύμα πωλήσεων, αλλά οι αγοραστές κατάφεραν να ανακτήσουν τον έλεγχο και να ανεβάσουν την τιμή. Ακριβώς γι' αυτό, ένα τέτοιο κύμα πωλήσεων μετά από μια μακρά ανοδική τάση μπορεί να αποτελεί προειδοποίηση ότι οι αγοραστές ίσως σύντομα χάσουν τον έλεγχο της αγοράς.
Διάττων αστέρας (Shooting Star)
Ο διάττων αστέρας αποτελείται από ένα κερί με μακριά πάνω σκιά, σχεδόν καθόλου κάτω σκιά και μικρό σώμα, κατά προτίμηση κοντά στο κάτω μέρος. Στο σχήμα θυμίζει το αντεστραμμένο σφυρί, αλλά σχηματίζεται στο τέλος μιας ανοδικής τάσης.
Το μοτίβο δείχνει ότι η αγορά έφτασε σε μια κορυφή, αλλά στη συνέχεια οι πωλητές πήραν τον έλεγχο και έριξαν την τιμή. Ορισμένοι traders προτιμούν να περιμένουν το άνοιγμα του επόμενου κεριού για να επιβεβαιώσουν το μοτίβο.
Τρία μαύρα κοράκια (Three Black Crows)
Τα τρία μαύρα κοράκια αποτελούνται από τρία διαδοχικά κόκκινα κεριά, καθένα από τα οποία ανοίγει μέσα στο σώμα του προηγούμενου κεριού και κλείνει κάτω από το χαμηλό του.
Είναι το καθοδικό αντίστοιχο των τριών λευκών στρατιωτών. Ιδανικά, τα κεριά αυτά δεν πρέπει να έχουν μακριές πάνω σκιές — σημάδι ότι οι τιμές συνεχίζουν να πέφτουν λόγω της συνεχούς πίεσης πωλήσεων. Από το μέγεθος των κεριών και το μήκος των σκιών μπορείτε να εκτιμήσετε την πιθανότητα συνέχισης.
Καθοδικό harami (Bearish Harami)
Το καθοδικό harami είναι ένα μακρύ πράσινο κερί, ακολουθούμενο από ένα μικρό κόκκινο κερί, του οποίου το σώμα περικλείεται πλήρως στο σώμα του προηγούμενου κεριού.
Το καθοδικό harami μπορεί να σχηματιστεί σε δύο ή περισσότερες ημέρες, εμφανίζεται στο τέλος μιας ανοδικής τάσης και μπορεί να υποδεικνύει ότι η αγοραστική πίεση εξασθενεί.
Κάλυμμα μαύρου σύννεφου (Dark Cloud Cover)
Το μοτίβο dark cloud cover αποτελείται από ένα κόκκινο κερί που ανοίγει πάνω από το κλείσιμο του προηγούμενου πράσινου κεριού και στη συνέχεια κλείνει κάτω από το μέσο εκείνου του κεριού.
Συνήθως συνοδεύεται από μεγάλο όγκο συναλλαγών, γεγονός που υποδηλώνει ότι η δυναμική μπορεί να αλλάξει από ανοδική σε καθοδική. Οι traders μπορούν να περιμένουν ένα τρίτο κόκκινο κερί για να επιβεβαιώσουν το μοτίβο.
Μοτίβα συνέχισης
Rising Three Methods
Το μοτίβο αυτό εμφανίζεται σε ανοδική τάση: τρία διαδοχικά μικρά κόκκινα κεριά ακολουθούνται από τη συνέχιση της ανοδικής τάσης. Ιδανικά, τα κόκκινα κεριά δεν πρέπει να βγαίνουν από το εύρος του προηγούμενου κεριού.
Η συνέχιση επιβεβαιώνεται από ένα μεγάλο πράσινο κερί, που δείχνει ότι οι αγοραστές ανέκτησαν τον έλεγχο της κατεύθυνσης της τάσης.
Falling Three Methods
Είναι το αντίστροφο του rising three methods και σηματοδοτεί τη συνέχιση μιας πτωτικής τάσης.
Doji
Ένα doji σχηματίζεται όταν η τιμή ανοίγματος και η τιμή κλεισίματος είναι ίδιες (ή πολύ κοντινές). Η τιμή μπορεί να κινείται γύρω από το άνοιγμα, αλλά τελικά κλείνει στο ίδιο επίπεδο ή πολύ κοντά σε αυτό. Έτσι, το doji μπορεί να υποδηλώνει αναποφασιστικότητα μεταξύ των δυνάμεων αγοράς και πώλησης. Ωστόσο, η ερμηνεία του doji εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πλαίσιο.
Ανάλογα με τη θέση της γραμμής ανοίγματος/κλεισίματος, το doji μπορεί να περιγραφεί ως εξής:
Gravestone Doji (ταφόπλακα) – Ένα κερί καθοδικής αντιστροφής με μακριά πάνω σκιά, όπου το άνοιγμα/κλείσιμο βρίσκεται κοντά στο χαμηλό.
Long-legged Doji (μακρυπόδαρο) – Ένα κερί αναποφασιστικότητας με πάνω και κάτω σκιές, όπου το άνοιγμα/κλείσιμο βρίσκεται κοντά στο μέσο.
Dragonfly Doji (λιβελούλα) – Ένα ανοδικό ή καθοδικό κερί (ανάλογα με το πλαίσιο), με πολύ μακριά κάτω σκιά και άνοιγμα/κλείσιμο κοντά στο υψηλό.
Ο αρχικός ορισμός του doji προβλέπει ότι το άνοιγμα και το κλείσιμο πρέπει να συμπίπτουν. Τι γίνεται όμως αν διαφέρουν, αλλά είναι πολύ κοντά; Τότε μιλάμε για σβούρα (spinning top). Η αγορά των κρυπτονομισμάτων μπορεί να είναι πολύ ευμετάβλητη και τα τέλεια doji σπανίζουν — γι' αυτό η σβούρα χρησιμοποιείται συχνά ως συνώνυμο του doji.
Μοτίβα κεριών βασισμένα σε κενά τιμών
Τα κενά τιμών (gaps) χρησιμοποιούνται σε πολλά μοτίβα κεριών. Όταν η τιμή ανοίγματος ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη από το προηγούμενο κλείσιμο, δημιουργείται ένα κενό ανάμεσα στα δύο κεριά — αυτό είναι το κενό τιμής. Ωστόσο, κενά τιμών μπορούν να εμφανιστούν και σε αγορές με χαμηλή ρευστότητα. Επειδή εκεί οφείλονται κυρίως στη χαμηλή ρευστότητα και στα μεγάλα spreads, ενδέχεται να μην αποτελούν αξιόπιστα σήματα.
Τελικές σκέψεις
Τα μοτίβα κεριών είναι κάτι που κάθε trader οφείλει τουλάχιστον να κατανοεί, ακόμη κι αν δεν τα εντάσσει άμεσα στη στρατηγική συναλλαγών του.
Όσο χρήσιμα κι αν είναι στην ανάλυση της αγοράς, είναι σημαντικό να θυμάστε ότι δεν βασίζονται σε επιστημονικές αρχές ή νόμους, αλλά στη μεταφορά και την οπτικοποίηση των δυνάμεων αγοράς και πώλησης που, σε τελική ανάλυση, κινούν την αγορά.