Sahib olduğunuz kriptovalyutaların müəyyən müddət ərzində xərclənmədən və köçürülmədən cüzdanda kilidli saxlanılmasına “staking” deyilir. Kilidli qaldığı müddətdə bu kriptovalyutalar hesabına müəyyən məbləğdə mükafat qazanılır. Stakinqin növləri bir-birindən fərqlənsə də, əsas ideya eynidir: kriptovalyutaları dövriyyədə saxlayaraq mükafat əldə etmək. Blokçeyndə bir neçə konsensus modeli mövcuddur. Şəbəkənin təhlükəsizliyini təmin edən doğrulayıcı node-lar var və zəncirdə aparılan əməliyyatların düzgünlüyünü təsdiqləmək üçün bu node-ların 51%-lik konsensusa gəlməsi tələb olunur.
PoW
İlk kriptovalyuta olan Bitcoin, Proof of Work (PoW) konsensusundan istifadə edir. PoW konsensusu mürəkkəb məsələləri həll etmək və mayner üçün gəlir yaratmaq məqsədilə nəhəng elektrik enerjisi, böyük obyektlər və güclü kompüter avadanlığı tələb edir. Buna görə də olduqca bahalıdır və emal tutumu məhduddur. Bu mexanizm sayəsində dünyanın müxtəlif nöqtələrindəki tanımadığı insanlar arasında belə əməliyyatlar doğrulana bilir və eyni pulun iki dəfə xərclənməsinin qarşısı alınır.
PoS
Kriptovalyuta saxlayan şəbəkə iştirakçılarının blok yaratmaq və doğrulamaq hüququ qazandığı konsensus alqoritminə Proof of Stake deyilir. “Staking” anlayışı Proof of Stake (PoS) ilə sıx bağlı bir maynerlik üsuludur. PoS konsensusu PoW konsensusundakı maynerliyə alternativ olaraq yaradılıb. Daha az resurs tələb edən stakinqi maynerliyin alternativi kimi qiymətləndirmək olar. PoS maynerliyində emal gücü avadanlıqdan və ya elektrik enerjisindən deyil, dövriyyəyə əlavə edilən kriptovalyutadan asılıdır. Lakin PoS ilə qazanc dərəcələri cüzdandakı balansa görə dəyişir. Adətən daha çox rəqəmsal aktivə sahib olanlar və ya erkən dəstəkçilər daha yüksək səlahiyyət səviyyəsinə malik olur, ancaq bu, şəbəkənin əsas qaydalarından asılıdır. Qazancın mütənasib şəkildə bölündüyü bu sistemdə cüzdandakı balans nə qədər yüksəkdirsə, gəlir də bir o qədər çox olur. Yatırılan kriptovalyutanın staking yolu ilə mükafatlandırılmasının səbəbi blokçeynin məhz bu rəqəmsal dəyər üzərində işləməsidir. PoS mexanizmi ilə bütün əməliyyatlar doğrulana bilən olur və təhlükəsizlik vasitəçisiz, yəni mərkəzləşməmiş şəkildə təmin edilir.
Staking hovuzu
“Staking hovuzu” rəqəmsal dəyərə sahib bir qrupun blokları doğrulamaq və mükafat qazanmaq şansını artırmaq üçün resurslarını birləşdirdiyi yerdir. Ekspertiza tələb edən belə bir hovuzun qurulması və idarə olunması xeyli vaxt aparır. Bu səbəbdən əksər hovuz təchizatçıları iştirakçılara paylanan mükafatlardan müəyyən komissiya tuta, əvəzində fərdi iştirakçılara müəyyən çeviklik təklif edə bilər. Sabit müddətə kilidlənən payın nə vaxt açılacağını və vəsaitlərin nə vaxt çıxarıla biləcəyini protokol müəyyən edir. Səhv və ya sistemə zərər verən davranışların qarşısını almaq üçün minimum balans adətən yüksək saxlanılır.