Maliyyə riski fərdləri, investorları, şirkətləri, qurumları, dövlətləri və bütöv cəmiyyətləri maraqlandıran bir anlayışdır; onun mövcudluğu, hətta baş vermə ehtimalı belə narahatlıq mənbəyidir. Bir neçə parametrdən asılı olaraq formalaşan və təsiri gündəlik həyatın axarından investisiyaya, kommersiya fəaliyyətindən qlobal nizama qədər uzanan maliyyə riski ən ümumi mənada pul, kapital və aktivləri itirmək ehtimalıdır.
Kapital adlandıra biləcəyimiz ilkin məbləğin nisbətən kiçik və ya böyük olmasının fərqi yoxdur: bu kapitalın maliyyə əməliyyatları və investisiyalar nəticəsində itirilməsi maliyyə riskini ən geniş mənada müəyyən edir. İnvestisiya edən fərdlər üçün riskin forması bir cürdür; kredit götürən və kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olan şirkət və təşkilatlar üçünsə həm miqyas, həm də alt başlıqlar dəyişir.
Maliyyə riski və onun göstəriciləri hər səviyyədə fərqli ola bilər. Dövlətlər üçün maliyyə riski pul siyasətini idarə edə bilmədikləri anda borclanaraq defolta düşmək anlamına gələ bilər; nəticələr isə ölkədə yaşayan insanlara da təsir edir. Eyni şəkildə şirkətlər də borc və müflisləşmə proseslərinə düşməmək üçün maliyyə risk göstəricilərini və onlara təsir edə biləcək riskləri yaxşı idarə etməlidirlər.
Əlbəttə, fərdi investorlar üçün də maliyyə riskləri var. Klassik maliyyə bazarında və ya kriptovalyuta bazarında investisiya edən fərdi investorların strategiya və qərarları maliyyə riski daşıya, hətta birbaşa risk yarada bilər. Digər tərəfdən, yalnız öz gəlirini və ya aktivlərini idarə edən şəxslərin pul və aktiv idarəçiliyində atdığı addımlar da risk ehtiva edə bilər.
Kriptovalyuta bazarında ticarət edən və investisiya qoyan istifadəçilərə həmişə risk idarəetməsi prinsipləri çərçivəsində lazımi araşdırma və təhlili aparmaq, öz risk-gəlir səviyyəsinə uyğun əməliyyatlar həyata keçirmək tövsiyə olunur.
Maliyyə Riskinin Göstəriciləri Hansılardır?
Risk göstəricisi potensial riski qiymətləndirmək və ölçmək üçün istifadə olunan bir indikator və ya ölçüdür. Onu yuxarı və aşağı həddi olan, bu hədlər aşıldıqda xəbərdarlıq verən siqnal kimi təsəvvür etmək olar. Maliyyə risk göstəriciləri də bazar riskini, tənzimləmə dəyişikliklərini və ya rəqabət riskini ölçməyə kömək edən metriklərdir. Bu tərifə uyğun olaraq kriptovalyuta bazarlarına xas risk göstəriciləri bunlar ola bilər: bazar şəraiti, tənzimləyicilərin kripto qanunvericiliyini formalaşdırmaq və ya dəyişmək yönündə addımları və hər bir kripto aktivə xas hadisələr.
Risk göstəricilərinin düzgün müəyyən edilməsi riskin idarə olunmasını asanlaşdırır. Bir bazarın — və ya konkret olaraq bir kripto aktivin, yaxud bütövlükdə kripto bazarının — potensial risklərini bilmək, investor və ya istifadəçi kimi hansı dönüş nöqtəsində hansı addımı atacağınıza qərar verərkən mühüm rol oynayır.
Maliyyə Riskinin Növləri
Bazar riski:
Ənənəvi maliyyə və kriptovalyuta bazarları da daxil olmaqla yerli və qlobal bazar şəraitində dəyişiklik baş verdikdə ortaya çıxan risklərdir.
Kredit riski:
Şirkətlər və fərdlər müxtəlif kredit növlərindən istifadə edə bilər. Kredit ödənişlərini həyata keçirmək üçün kifayət qədər vəsaitə və pul axınına sahib olmalıdırlar. Kredit riski kreditlərin geri ödənilməməsi riski kimi qarşımıza çıxır.
Likvidlik riski:
Likvidlik ənənəvi maliyyə məhsulunun və ya kripto aktivin istənilən fiat valyutasına nə qədər asan çevrilə bilməsidir. İnvestorlar kriptovalyuta bazarında çox sürətli alıb-sata bilmək istəyirlər. Likvidlik riski şirkətlərin və ya fərdi investorların gündəlik pul axını daxilində ehtiyac duyduqları anda kripto aktivlərlə əməliyyat apara bilib-bilməyəcəyini ifadə edir.
Əməliyyat riski:
Əməliyyat riski böyük və ya kiçik təşkilatların, yaxud fərdi investorların maliyyə əməliyyatlarının bütün mərhələlərində baş verə biləcək nasazlıqları, saxtakarlıq hallarını, istifadəçi səhvləri səbəbindən əməliyyat apara bilməmə vəziyyətlərini və bunların yol açdığı maliyyə itkisini əhatə edir.