İngiliscə Decentralized Applications ifadəsinin qısaltması olan DApp, sadəcə mərkəziyyətsiz tətbiqlər deməkdir. Bu mövzunun kriptovalyutalarla əlaqəsini açmazdan əvvəl gəlin qısaca mərkəzi tətbiqlərin nə olduğuna toxunaq.
Mərkəzi tətbiqlərin başında ən çox istifadə edilən sosial media tətbiqləri dayanır. Instagram, Twitter və ya Facebook kimi tətbiqlərin bir mərkəz tərəfindən idarə olunması hamıya məlum bir faktdır. Buna görə də bu tətbiqlərin bir sıra mənfi tərəfləri var. Bu çatışmazlıqların başında isə ümumilikdə daha az təhlükəsizlik və şəffaflıq gəlir.
Bunun belə asan formalaşmasının səbəbi odur ki, mərkəziyyətsiz tətbiqlərlə heç bir mərkəzə bağlanmağı qəbul etməyən kripto pul anlayışı eyni xətt üzərində irəliləyir.
Məntiqi Nəyə Əsaslanır?
DApp əsasən paylanmış şəkildə qurulan internet tətbiqlərini təsvir etmək üçün istifadə olunur. P2P, yəni istifadəçidən istifadəçiyə prinsipi ilə işləyən bütün tətbiqlərə dApp deyilir.
Yəni;
Tək bir mərkəzdən asılı olmamaq,
Vahid server əvəzinə fərqli serverlərdən istifadə etmək,
Mühüm kripto layihələrində daha çox məlumat axını təmin etmək,
Məlumat axınının idarə olunmasına imkan vermək,
Bütün məlumatların şəbəkələrdə ehtiyat nüsxəsinin çıxarılması və saxlanmasıdır.
Bir Tətbiq Necə Mərkəziyyətsiz Olur?
Bir tətbiqin mərkəziyyətsiz sayılması üçün müəyyən şərtləri ödəməsi lazımdır. Əsas şərt onun heç bir quruma və ya şəxsə bağlı olmamasıdır. Eyni zamanda açıq mənbəli olmalı və tək bir şəbəkəyə bağlanmamalıdır. Mükafatlandırma, yəni token yerləşdirilməsi də tələb olunur.
Hansı Layihələrdə Mümkündür?
Mərkəziyyətsiz tətbiqlərin hansılar olduğunu düşünənlər üçün Cardano, EOSIO, DFINITY, Zilliqa kimi nümunələri sadalamaq olar. Bunların hamısı bir mərkəzə bağlı olmadan həyata keçirilir. Bu tətbiqlərlə bağlı ən maraq doğuran məqam isə onların hansı nöqtəyə çatacağıdır. İstifadəçilərin bəyənməsi və iştirakın yüksək olması nəzərə alınanda sürətli bir inkişaf gözləntilər arasındadır.