De uitvinding van het papiergeld
Duizenden jaren geleden ruilden mensen goederen om te krijgen wat ze nodig hadden. Wie vlees wilde, moest een deel van zijn bezittingen geven aan degene die dat vlees juist voor iets anders wilde inruilen. In die paar millennia werden vee en graan tegen van alles ingeruild. Zo werden ze langzaam maar zeker als geld gebruikt.
Op die manier konden mensen alles kopen wat er te krijgen was door graan of vee weg te geven. Ruilhandel was een rechtstreekse afspraak tussen twee mensen. Precies zoals kinderen die hun speelgoed ruilen.
Na verloop van tijd ontstonden er problemen bij het ruilen. Een vriendje had je bijvoorbeeld zijn Lego beloofd in ruil voor jouw speelgoedauto, maar hij gaf het niet. In de oudheid ging je met zulke problemen meestal naar een wijs persoon, een tussenpersoon. Die wijze persoon – laten we zeggen je juf – zorgt ervoor dat je vriendje zijn woord houdt. In duizenden jaren zijn die wijze mensen bij wie oude samenlevingen voor zulke kwesties aanklopten (in ons geval de juf) uitgegroeid tot wat we nu banken noemen.
Banken bedachten het idee van "papiergeld". Mensen hoefden nu niets anders meer te bezitten dan papiergeld om het te ruilen voor goederen of diensten. Met papiergeld konden ze alles kopen wat ze wilden. Dat geld verdienden ze soms door te werken, soms door dingen als speelgoed te maken en te verkopen, en soms door het te lenen. Zo kwam papier in de plaats van echte goederen en ging het die goederen vertegenwoordigen. Als je een bankbiljet wat beter bekijkt, zie je er de handtekeningen op staan van de wijze mensen over wie we het net hadden.
Net zoals je je vader of moeder vertrouwt als ze je nieuw speelgoed beloven, rust het hele geldstelsel op "vertrouwen". Zonder het vertrouwen van mensen in elkaar is geld gewoon een stukje papier. En die wijze tussenpersonen die de afspraken lieten nakomen? Dat zijn nu de banken, die ervoor zorgen dat mensen hun betaalbeloftes aan elkaar waarmaken.
De digitalisering van het papiergeld
Papiergeld, dat de plaats innam van levende dieren en graan, was eigenlijk de eerste stap richting digitalisering. De filmpjes die je vandaag op YouTube kijkt, stonden vroeger op een videoband. Zo'n band was een fysiek apparaat met magneetbanden erin. De video zat daar, precies op die plek. Nu is het hele proces gedigitaliseerd: je kunt een filmpje kijken zonder ook maar te weten waar de opname staat. Met geld is het net zo. Het geld van het gezin staat veilig op de bankrekening zonder dat je ouders het ooit zien. Ze hoeven niet al hun geld op zak te hebben om iets te kunnen kopen.
Banken hebben papiergeld gedigitaliseerd en een manier gemaakt om het via internet te beheren. Net zoals je online tekenfilms kijkt, kun je online je geld regelen. Het geld is niet fysiek aanwezig, en geld van de ene computer naar de andere verplaatsen is veel makkelijker dan met de oude methodes.
Bitcoin
Weet je nog wat je vader en moeder deden voordat jullie op vakantie gingen? Ze deden alle deuren goed op slot, zodat het huis veilig was terwijl jullie weg waren. Op computers regelen we de beveiliging op een vergelijkbare manier: we gebruiken wachtwoorden die werken als sloten. Met computers kunnen we ingewikkelde versleutelingssleutels maken, die lijken op heel sterke sloten. Als iemand met slechte bedoelingen die sleutels in handen krijgt – ze lijken op onze huissleutels – dan heeft hij ook ons geld.
Versleuteling staat centraal in de technologie waarop Bitcoin draait. Dankzij sterke versleuteling kunnen we er zeker van zijn dat alleen wij de sleutels van onze bitcoins hebben.
De Bitcoin-software koppelt elke eenheid waarvan jij de sleutels hebt aan jou, en maakt die daarmee van jou. Alle transacties worden aan de keten van transacties toegevoegd, door honderden validators gecontroleerd en in het Bitcoin-register bijgeschreven, net zoals wanneer je een stuk speelgoed koopt en met bitcoin betaalt. Deze gedistribueerde en gedecentraliseerde registertechnologie noemen we "blockchain". Bitcoin is een toepassing van die verbazingwekkende technologie.
Bitcoin is een technologie die geen onderling vertrouwen tussen mensen vereist. Je hebt bij het gebruik van Bitcoin dus geen "wijze persoon" nodig om het probleem met je vriendje op te lossen dat zijn woord niet hield. Bovendien ligt het Bitcoin-register bij gebruikers die "miners" heten en die over de hele wereld verspreid zitten. Elke miner heeft precies hetzelfde register als alle andere. Zelfs als kwaadwillenden de gegevens in één register proberen te veranderen, kunnen ze niet bij de andere registers. Zo kunnen de gegevens altijd met vertrouwen worden gecontroleerd.
Om met Bitcoin te betalen heb je nodig:
-
Een Bitcoin-wallet: er zijn veel walletoplossingen waarin je je bitcoins veilig bewaart. Je kunt je Bitcoin-sleutels veilig opslaan op papier, op je mobiele telefoon of op je computer.
-
Bitcoin: je moet bitcoin hebben om te kunnen ruilen.
-
Een koper die je betaalt: wat je ook gebruikt, dit deel van de economie verandert nooit; je hebt iemand nodig die iets van je wil kopen.
-
Een verkoper die iets voor bitcoin verkoopt: wil je met je bitcoins iets kopen, dan heb je ook een verkoper nodig die Bitcoin accepteert.
-
Een internetverbinding: je transactie moet bij de miners over de hele wereld terechtkomen.
Wil je met je bitcoins iets van een vriendje kopen, dan kun je ze rechtstreeks van je eigen wallet naar zijn wallet sturen, zonder tussenpersoon zoals een bank.
Bitcoin-mining:
Mining wordt gedaan door gebruikers van wie de apparaten niet aan een centrale plek hangen en die over allerlei verschillende plekken verspreid staan. Iedereen met genoeg rekenkracht kan Bitcoin-miner worden. Mining staat voor iedereen open en er zijn wereldwijd heel veel miners.
Dat het netwerk voor iedereen openstaat, zorgt voor transparantie en betrouwbaarheid van de transacties. Het Bitcoin-netwerk en de technologie erachter zijn van geen enkele instelling. Miners strijden met elkaar om een ingewikkeld wiskundig probleem op te lossen. De gegevens over de overboekingen die gebruikers onderling doen, gaan via het Bitcoin-netwerk naar de miners. De miners bundelen die transacties tot een blok. Vervolgens werken alle miners eraan om dat blok te verifiëren. De eerste miner die het probleem oplost, hangt een nieuwe schakel aan de blockchain en krijgt het recht op de nieuw gegenereerde bitcoins als beloning.
Hoe kom ik aan bitcoin?
Er zijn verschillende manieren om bitcoin te bezitten. De eerste die in je opkomen zijn:
-
Je kunt Bitcoin-miner worden en zelf bitcoin produceren: hiervoor heb je genoeg rekenkracht nodig, en dus moet je er eerst geld in steken.
-
Je kunt dingen verkopen voor bitcoin: op je eigen website kun je producten verkopen en je in bitcoin laten betalen.
-
Je kunt je salaris in bitcoin krijgen: als je groot bent en gaat werken, kun je vragen om in bitcoin uitbetaald te worden!