Η εφεύρεση του χαρτονομίσματος
Πριν από χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι αντάλλασσαν αγαθά για να αποκτήσουν αυτό που χρειάζονταν. Όποιος ήθελε κρέας έπρεπε να δώσει ένα μέρος από τα υπάρχοντά του σε εκείνον που ήθελε να ανταλλάξει το κρέας του με κάτι άλλο. Μέσα σε αυτές τις χιλιετίες, τα ζώα και τα σιτηρά αντάλλασσονταν με σχεδόν τα πάντα. Έτσι άρχισαν να χρησιμοποιούνται σαν χρήμα.
Με αυτόν τον τρόπο οι άνθρωποι μπορούσαν να αγοράσουν οτιδήποτε υπήρχε διαθέσιμο, δίνοντας σιτάρι ή ζώα. Το αντάλλαγμα ήταν μια απευθείας συμφωνία ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Ακριβώς όπως τα παιδιά που ανταλλάσσουν παιχνίδια.
Με τον καιρό άρχισαν να εμφανίζονται προβλήματα στις ανταλλαγές. Για παράδειγμα, ένας φίλος σου σού υποσχέθηκε τα Lego του με αντάλλαγμα το αυτοκινητάκι σου, αλλά τελικά δεν σου τα έδωσε. Στα παλιά χρόνια, για τέτοια προβλήματα κατέφευγαν συνήθως σε έναν σοφό άνθρωπο, σε έναν μεσάζοντα. Αυτός ο σοφός άνθρωπος —ας πούμε η δασκάλα σου— φροντίζει ώστε ο φίλος σου να κρατήσει τον λόγο του. Μέσα σε χιλιάδες χρόνια, αυτοί οι σοφοί άνθρωποι στους οποίους απευθύνονταν οι παλιές κοινωνίες για τέτοια ζητήματα (στην περίπτωσή μας η δασκάλα) εξελίχθηκαν σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε τράπεζες.
Οι τράπεζες ανέπτυξαν την έννοια του «χαρτονομίσματος». Οι άνθρωποι δεν χρειαζόταν πλέον να κατέχουν τίποτε άλλο εκτός από χαρτονομίσματα για να τα ανταλλάξουν με αγαθά ή υπηρεσίες. Με χαρτονομίσματα μπορούσαν να αγοράσουν ό,τι ήθελαν. Τα κέρδιζαν άλλοτε δουλεύοντας, άλλοτε φτιάχνοντας και πουλώντας πράγματα όπως παιχνίδια, και άλλοτε δανειζόμενοι. Έτσι το χαρτί πήρε τη θέση των πραγματικών αγαθών και τα αντιπροσώπευε. Αν κοιτάξεις ένα χαρτονόμισμα λίγο πιο προσεκτικά, θα δεις πάνω του τις υπογραφές των σοφών ανθρώπων για τους οποίους μιλήσαμε.
Όπως ακριβώς εμπιστεύεσαι τη μαμά ή τον μπαμπά σου όταν σου υπόσχονται ένα καινούργιο παιχνίδι, ολόκληρο το νομισματικό σύστημα στηρίζεται στην «εμπιστοσύνη». Χωρίς την εμπιστοσύνη των ανθρώπων μεταξύ τους, το χρήμα είναι απλώς ένα κομμάτι χαρτί. Και οι σοφοί μεσάζοντες που φρόντιζαν να τηρούνται οι συμφωνίες; Είναι σήμερα οι τράπεζες, που εξασφαλίζουν ότι οι άνθρωποι τηρούν τις υποσχέσεις πληρωμής που δίνουν ο ένας στον άλλον.
Η ψηφιοποίηση του χαρτονομίσματος
Το χαρτονόμισμα, που αντικατέστησε τα ζωντανά ζώα και τα σιτηρά στις ανταλλαγές, ήταν στην πραγματικότητα το πρώτο βήμα προς την ψηφιοποίηση. Τα βίντεο που βλέπεις σήμερα στο YouTube κάποτε αποθηκεύονταν σε μια κασέτα. Η κασέτα ήταν μια φυσική συσκευή με μαγνητικές ταινίες μέσα. Το βίντεο βρισκόταν ακριβώς εκεί. Τώρα όλη η διαδικασία έχει ψηφιοποιηθεί: μπορείς να δεις το βίντεο χωρίς καν να ξέρεις πού βρίσκεται η εγγραφή. Το ίδιο ισχύει και για τα χρήματα. Τα χρήματα της οικογένειας βρίσκονται με ασφάλεια στον τραπεζικό λογαριασμό, χωρίς οι γονείς σου να τα έχουν δει ποτέ. Δεν χρειάζεται να κουβαλούν όλα τους τα λεφτά στην τσέπη για να αγοράσουν κάτι.
Οι τράπεζες ψηφιοποίησαν το χαρτονόμισμα και έδωσαν έναν τρόπο να το διαχειρίζεσαι μέσω διαδικτύου. Όπως ακριβώς βλέπεις κινούμενα σχέδια online, μπορείς να ελέγχεις και τα χρήματά σου online. Τα χρήματα δεν υπάρχουν φυσικά, και το να μεταφέρεις χρήματα από τον έναν υπολογιστή στον άλλον είναι πολύ πιο εύκολο από τις παλιές μεθόδους.
Το Bitcoin
Θυμάσαι τι έκαναν η μαμά και ο μπαμπάς πριν φύγετε για διακοπές; Κλείδωσαν καλά όλες τις πόρτες του σπιτιού για να είναι ασφαλές όσο λείπατε. Στους υπολογιστές εξασφαλίζουμε την ασφάλεια με παρόμοιο τρόπο: χρησιμοποιούμε κωδικούς που λειτουργούν σαν κλειδαριές. Με τους υπολογιστές μπορούμε να δημιουργήσουμε σύνθετα κλειδιά κρυπτογράφησης, που μοιάζουν με πολύ γερές κλειδαριές. Αν κάποιος κακόβουλος αποκτήσει αυτά τα κλειδιά κρυπτογράφησης, που είναι σαν τα κλειδιά του σπιτιού μας, θα αποκτήσει και τα χρήματά μας.
Η κρυπτογράφηση βρίσκεται στον πυρήνα της τεχνολογίας πάνω στην οποία στηρίζεται το Bitcoin. Χάρη στην ισχυρή κρυπτογράφηση μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι μόνο εμείς έχουμε τα κλειδιά των Bitcoin μας.
Το λογισμικό του Bitcoin συνδέει μαζί σου κάθε μονάδα της οποίας κατέχεις τα κλειδιά και την κάνει δική σου. Όλες οι συναλλαγές προστίθενται στην αλυσίδα των συναλλαγών, επαληθεύονται από εκατοντάδες επικυρωτές και καταχωρούνται στο μητρώο του Bitcoin, ακριβώς όπως όταν αγοράζεις ένα παιχνίδι και πληρώνεις με Bitcoin. Αυτή την κατανεμημένη και αποκεντρωμένη τεχνολογία μητρώου την ονομάζουμε «blockchain». Και το Bitcoin είναι μία εφαρμογή αυτής της εκπληκτικής τεχνολογίας.
Το Bitcoin είναι μια τεχνολογία που δεν απαιτεί εμπιστοσύνη ανάμεσα στους ανθρώπους. Δηλαδή, χρησιμοποιώντας Bitcoin δεν χρειάζεσαι τον «σοφό άνθρωπο» για να λύσει το πρόβλημα με τον φίλο που δεν κράτησε τον λόγο του. Επιπλέον, το μητρώο του Bitcoin βρίσκεται στα χέρια χρηστών που ονομάζονται «miners» και είναι διασκορπισμένοι σε όλον τον κόσμο. Κάθε miner έχει ακριβώς το ίδιο μητρώο με τους υπόλοιπους. Έτσι, ακόμη κι αν κακόβουλοι προσπαθήσουν να αλλάξουν τις εγγραφές σε ένα μητρώο, δεν μπορούν να φτάσουν στα υπόλοιπα. Με αυτόν τον τρόπο οι εγγραφές μπορούν πάντα να επαληθευτούν με σιγουριά.
Για να κάνεις συναλλαγές με Bitcoin χρειάζεσαι:
-
Ένα πορτοφόλι Bitcoin: υπάρχουν πολλές λύσεις πορτοφολιού όπου μπορείς να κρατάς τα Bitcoin σου ασφαλή. Μπορείς να αποθηκεύσεις με ασφάλεια τα κλειδιά σου σε χαρτί, στο κινητό σου ή στον υπολογιστή σου.
-
Bitcoin: πρέπει να έχεις Bitcoin για να μπορείς να ανταλλάξεις.
-
Έναν αγοραστή που θα σε πληρώσει: ό,τι κι αν χρησιμοποιείς, αυτό το κομμάτι της οικονομίας δεν αλλάζει ποτέ, χρειάζεσαι κάποιον πρόθυμο να αγοράσει κάτι από εσένα.
-
Έναν πωλητή που θα πουλήσει κάτι με αντάλλαγμα Bitcoin: αν θέλεις να αγοράσεις κάτι με τα Bitcoin σου, χρειάζεσαι και έναν πωλητή που δέχεται Bitcoin.
-
Σύνδεση στο διαδίκτυο: πρέπει να παραδώσεις τη συναλλαγή σου στους miners που είναι διασκορπισμένοι σε όλον τον κόσμο.
Αν θέλεις να κάνεις μια αγορά από τον φίλο σου με τα Bitcoin σου, μπορείς να τα στείλεις απευθείας από το δικό σου πορτοφόλι στο πορτοφόλι του, χωρίς να χρειάζεσαι μεσάζοντα όπως μια τράπεζα.
Η εξόρυξη Bitcoin:
Η εξόρυξη γίνεται από χρήστες των οποίων οι συσκευές δεν είναι συνδεδεμένες σε κάποιο κέντρο και είναι διασκορπισμένες σε διαφορετικά σημεία. Όποιος διαθέτει αρκετή υπολογιστική ισχύ μπορεί να γίνει miner του Bitcoin. Η εξόρυξη είναι ανοιχτή σε όλους και στον κόσμο υπάρχουν πάρα πολλοί miners.
Το ότι το δίκτυο είναι ανοιχτό σε όλους εξασφαλίζει τη διαφάνεια και την αξιοπιστία των συναλλαγών. Ούτε το δίκτυο του Bitcoin ούτε η τεχνολογία του ανήκουν σε κάποιον οργανισμό. Οι miners ανταγωνίζονται μεταξύ τους για να λύσουν ένα σύνθετο μαθηματικό πρόβλημα. Οι πληροφορίες για τις μεταφορές που κάνουν οι χρήστες μεταξύ τους μεταδίδονται στους miners μέσω του δικτύου Bitcoin. Οι miners συνενώνουν αυτές τις συναλλαγές και σχηματίζουν ένα μπλοκ. Στη συνέχεια όλοι οι miners εργάζονται για να επαληθεύσουν το μπλοκ που δημιουργήθηκε. Ο πρώτος miner που λύνει το πρόβλημα προσθέτει έναν νέο κρίκο στην αλυσίδα και κερδίζει το δικαίωμα να λάβει ως ανταμοιβή τα Bitcoin που παράγονται.
Πώς μπορώ να αποκτήσω Bitcoin;
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να αποκτήσεις Bitcoin. Οι πρώτοι που έρχονται στο μυαλό είναι:
-
Μπορείς να γίνεις miner και να παράγεις Bitcoin: αυτή η μέθοδος απαιτεί να διαθέτεις αρκετή υπολογιστική ισχύ, επενδύοντας κάποια χρήματα.
-
Μπορείς να πουλάς πράγματα με αντάλλαγμα Bitcoin: μπορείς να πουλάς προϊόντα στη δική σου ιστοσελίδα και να πληρώνεσαι σε Bitcoin.
-
Μπορείς να παίρνεις τον μισθό σου σε Bitcoin: όταν μεγαλώσεις και αρχίσεις να δουλεύεις, μπορείς να ζητήσεις να πληρώνεσαι σε Bitcoin!