- Ένα μη ανταλλάξιμο token (NFT) είναι ένα μοναδικό ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο που αποτυπώνει την κυριότητα αντικειμένων όπως έργα τέχνης, βίντεο ή μουσική.
- Τα NFT στηρίζονται στην ίδια τεχνολογία blockchain με τα κρυπτονομίσματα, δεν αποτελούν όμως νόμισμα.
- Παρότι NFT έχουν πουληθεί για εκατομμύρια δολάρια, πρόκειται για εξαιρετικά κερδοσκοπικές επενδύσεις που δεν ταιριάζουν σε κάθε επενδυτή.
Ένα μη ανταλλάξιμο token (NFT) είναι ένα μοναδικό αναγνωριστικό, με το οποίο μπορεί κανείς να αποδώσει και να αποδείξει κρυπτογραφικά την κυριότητα ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.
Όταν NFT ψηφιακών έργων τέχνης πωλούνται για εκατομμύρια, αν όχι δεκάδες εκατομμύρια δολάρια, το να τα χαρακτηρίσει κανείς «δημοφιλή» μοιάζει λιτό. Το πρώτο εξάμηνο του 2021 οι πωλήσεις NFT έφτασαν τα 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια.
Μόλις όμως καταλάβετε πώς λειτουργούν τα NFT, θα δείτε ότι η τεχνολογία αυτή έχει και πολλές άλλες εφαρμογές.
Τι ακριβώς είναι ένα NFT;
NFT είναι η συντομογραφία του «non-fungible token», δηλαδή του μη ανταλλάξιμου token. Πρόκειται για ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο που συνδέει την κυριότητα με μοναδικά φυσικά ή ψηφιακά αγαθά, όπως έργα τέχνης, ακίνητα, μουσική ή ταινίες.
Μπορείτε να σκεφτείτε τα NFT ως τα συλλεκτικά αντικείμενα της εποχής μας. Αγοράζονται και πωλούνται διαδικτυακά και παρέχουν ψηφιακή απόδειξη κυριότητας ενός συγκεκριμένου αντικειμένου. Τα NFT καταγράφονται με ασφάλεια σε ένα blockchain —την ίδια τεχνολογία που στηρίζει και τα κρυπτονομίσματα—, γεγονός που διασφαλίζει ότι το περιουσιακό στοιχείο είναι μοναδικό. Επιπλέον, η τεχνολογία μπορεί να καταστήσει αδύνατη την αλλοίωση ή την πλαστογράφηση ενός NFT.
Για να κατανοήσετε πραγματικά τα NFT, αξίζει πρώτα να καταλάβετε την οικονομική έννοια της ανταλλαξιμότητας.
- Τα ανταλλάξιμα αγαθά εναλλάσσονται εύκολα, επειδή η αξία τους δεν συνδέεται με τη μοναδικότητά τους. Μπορείτε, για παράδειγμα, να ανταλλάξετε ένα χαρτονόμισμα του ενός δολαρίου με ένα άλλο του ενός δολαρίου και να εξακολουθείτε να έχετε 1 δολάριο, ακόμη κι αν το νέο χαρτονόμισμα έχει διαφορετικό αύξοντα αριθμό.
- Τα μη ανταλλάξιμα αντικείμενα δεν εναλλάσσονται μεταξύ τους. Κάθε token ενός NFT έχει δικά του χαρακτηριστικά και δεν αξίζει όσο άλλα παρόμοια tokens.
Γιατί, λοιπόν, είναι κάποιοι διατεθειμένοι να πληρώσουν τόσα πολλά για ένα NFT; «Δημιουργώντας ένα NFT, οι δημιουργοί μπορούν να πιστοποιήσουν τη σπανιότητα και τη γνησιότητα σχεδόν οποιουδήποτε ψηφιακού έργου», εξηγεί ο Solo Ceesay, συνιδρυτής και COO της Calaxy. «Στη συμβατική συλλογή έργων τέχνης κυκλοφορούν αμέτρητα αντίγραφα της Μόνα Λίζα, αλλά υπάρχει μόνο ένα πρωτότυπο. Η τεχνολογία NFT βοηθά στην απόδοση της κυριότητας του πρωτότυπου έργου.»
Στον χώρο της τέχνης, η πώληση NFT αποδείχθηκε εξαιρετικά κερδοφόρα. Ορίστε μερικά παραδείγματα που ίσως γνωρίζετε:
- Το «Everydays — the First 5000 Days» του ψηφιακού καλλιτέχνη Beeple δημοπρατήθηκε στον οίκο Christie's για 69,3 εκατομμύρια δολάρια.
- Ένα βίντεο 20 δευτερολέπτων με τον LeBron James να εκτελεί το «Cosmic Dunk #29» πουλήθηκε για 208.000 δολάρια.
- Στην πρώτη επιμελημένη δημοπρασία NFT του οίκου Sotheby's, ένα CryptoPunk NFT πουλήθηκε για 1,8 εκατομμύρια δολάρια.
- Ο τότε CEO του Twitter, Τζακ Ντόρσεϊ, δημοπράτησε ένα NFT του πρώτου του tweet για 2,9 εκατομμύρια δολάρια.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: η μανία γύρω από τα NFT, με τις υψηλές τιμές και τη μεγάλη δημοσιότητα, προσελκύει και απατεώνες, γι' αυτό οι επενδυτές χρειάζεται να είναι προσεκτικοί. Κάποιοι ίσως προσπαθήσουν να σας πουλήσουν οτιδήποτε ισχυριζόμενοι ότι είναι NFT ενώ δεν είναι. Άλλοι ίσως υποστηρίξουν ότι έχουν δικαίωμα να πουλήσουν το NFT ενός έργου που ούτε τους ανήκει ούτε δημιούργησαν οι ίδιοι.
Όταν αγοράζετε ένα NFT, άλλοι μπορούν να δημιουργούν αντίγραφα της εικόνας, του βίντεο ή του ψηφιακού αντικειμένου που κατέχετε. Ωστόσο, όπως και με ένα μοναδικό έργο τέχνης ή μια εκτύπωση περιορισμένης έκδοσης, το πρωτότυπο μπορεί να αξίζει πολύ περισσότερα.
Πώς λειτουργούν τα NFT;
Πολλά NFT δημιουργούνται και αποθηκεύονται στο δίκτυο Ethereum, όμως και άλλα blockchain (όπως το Flow και το Tezos) υποστηρίζουν NFT. Επειδή το blockchain είναι προσβάσιμο σε όλους, η κυριότητα ενός NFT επιβεβαιώνεται και ανιχνεύεται εύκολα, ενώ το πρόσωπο ή η εταιρεία που κατέχει το token μπορεί να παραμείνει ανώνυμο.
Μπορούν να «τοκενοποιηθούν» κάθε είδους ψηφιακά αγαθά: έργα τέχνης, αντικείμενα βιντεοπαιχνιδιών, στιγμιότυπα ή βίντεο από ζωντανή μετάδοση – το NBA Top Shots είναι ένα από τα μεγαλύτερα marketplaces NFT. Ενώ το NFT που μεταβιβάζει την κυριότητα ανεβαίνει στο blockchain, το μέγεθος του αρχείου του ψηφιακού αντικειμένου δεν έχει σημασία, καθώς το αρχείο παραμένει εκτός του δικτύου.
Ανάλογα με το NFT, τα πνευματικά δικαιώματα ή τα δικαιώματα χρήσης ενδέχεται να μην περιλαμβάνονται στην αγορά. Αυτό όμως δεν ισχύει πάντα. Αντίστοιχα, η αγορά μιας εκτύπωσης περιορισμένης έκδοσης δεν σας εξασφαλίζει αυτόματα αποκλειστικά δικαιώματα στην εικόνα.
Καθώς η υποκείμενη τεχνολογία και οι ιδέες εξελίσσονται, τα NFT μπορεί να βρουν πολλές χρήσεις πέρα από τον χώρο της τέχνης.
Ένα πανεπιστήμιο, για παράδειγμα, θα μπορούσε να χορηγεί NFT στους αποφοίτους του, ώστε οι εταιρείες να επαληθεύουν γρήγορα τις σπουδές ενός υποψηφίου. Ή ένας χώρος εκδηλώσεων θα μπορούσε να χρησιμοποιεί NFT για την πώληση και την παρακολούθηση εισιτηρίων, μειώνοντας την απάτη στη μεταπώληση.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στα NFT και τα κρυπτονομίσματα;
Τόσο τα NFT όσο και τα κρυπτονομίσματα στηρίζονται στην ίδια τεχνολογία blockchain. Επιπλέον, τα marketplaces NFT ενδέχεται να απαιτούν να χρησιμοποιήσετε κρυπτονόμισμα για την αγορά. Ωστόσο, κρυπτονομίσματα και NFT δημιουργούνται και χρησιμοποιούνται για διαφορετικούς σκοπούς.
Τα κρυπτονομίσματα φιλοδοξούν να λειτουργούν ως νομίσματα: να διατηρούν αξία ή να σας επιτρέπουν να αγοράζετε και να πουλάτε. Τα tokens των κρυπτονομισμάτων είναι ανταλλάξιμα, όπως και τα συμβατικά νομίσματα, π.χ. το δολάριο ΗΠΑ. Τα NFT, αντίθετα, παράγουν μοναδικά tokens που αποδεικνύουν την κυριότητα και μεταβιβάζουν δικαιώματα επί ψηφιακών αγαθών.
Πώς να αγοράσετε ένα NFT
Τα NFT αγοράζονται, πωλούνται, ανταλλάσσονται και δημιουργούνται μέσω διαδικτυακών ανταλλακτηρίων ή marketplaces. Την τιμή μπορεί να ορίσει ο δημιουργός ή ο τρέχων κάτοχος. Εναλλακτικά, μπορεί να διεξαχθεί δημοπρασία στην οποία θα πρέπει να δώσετε προσφορά για το NFT.
Foundation: ένα marketplace με επιμέλεια από την κοινότητα, όπου οι δημιουργοί πρέπει να προσκληθούν από άλλους δημιουργούς που βρίσκονται ήδη στην πλατφόρμα.
Nifty Gateway: ένα marketplace με έμφαση στην τέχνη, που συνεργάζεται με γνωστές εταιρείες, αθλητές και καλλιτέχνες.
OpenSea: ένα από τα παλαιότερα και μεγαλύτερα marketplaces NFT, με τεράστια ποικιλία συλλεκτικών αντικειμένων.
Rarible: προσφέρει ποικίλα NFT με έμφαση στην τέχνη. Τα μέλη επιβραβεύονται με το δικό της token, το RARI.
SuperRare είναι ένα marketplace που ειδικεύεται στην επιμέλεια και την πώληση ψηφιακής τέχνης.
Αξίζει να θυμάστε ότι τα NFT μπορεί να αποτελούν εξαιρετικά κερδοσκοπικές επενδύσεις. Κάποιοι έβγαλαν δεκάδες χιλιάδες ή και εκατομμύρια δολάρια πουλώντας NFT. Άλλοι ενδέχεται να πληρώσουν ακριβά για ένα ψηφιακό προϊόν που στο τέλος δεν αξίζει τίποτα.
Η διαδικασία εγγραφής διαφέρει από marketplace σε marketplace. Τα NFT αγοράζονται συνήθως με κρυπτονόμισμα, όπως το ether (το εγγενές νόμισμα του Ethereum), αν και η τιμή μπορεί να αναγράφεται και σε δολάρια. Ανάλογα με το marketplace, κάθε συναλλαγή μπορεί επίσης να επιβαρύνεται με διαφορετικές χρεώσεις.
Το οικονομικό συμπέρασμα
Τα NFT ίσως αποκτήσουν πολλές πρακτικές εφαρμογές στο μέλλον, σήμερα όμως χρησιμοποιούνται κυρίως στην ψηφιακή τέχνη.
«Τα NFT προσφέρουν στους δημιουργούς έναν ομαλό μηχανισμό για να πουλήσουν ψηφιακά έργα που ίσως δεν έχουν μεγάλη αγορά. Επιπλέον, υπάρχουν τρόποι ώστε οι καλλιτέχνες να αμείβονται σε κάθε επόμενη μεταπώληση του έργου τους», εξηγεί ο Ceesay. «Από την άλλη, οι συλλέκτες μπορούν να κερδοσκοπούν στην ψηφιακή τέχνη και ταυτόχρονα να καυχιούνται για τα δικαιώματά τους σε σπάνια έργα καταγεγραμμένα στην αλυσίδα.»
Αν σκέφτεστε να αγοράσετε ένα NFT ως επένδυση, να θυμάστε ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα ανέβει η αξία του. Ορισμένα NFT μπορεί να αξίζουν εκατοντάδες χιλιάδες ή εκατομμύρια δολάρια, ενώ άλλα να μην αξίζουν τίποτα.