Blokçeyn texnologiyası sayəsində həyata keçən mərkəzləşməmiş tətbiqlər nədir və necə işləyir?
DApp nədir? Mərkəzləşməmiş tətbiq necə işləyir?
Mərkəzi olmayan və istənilən qurumdan yaxud şəxsdən asılı olmadan işləyən proqram növünə mərkəzləşməmiş tətbiq (DApp) deyilir. Mərkəzləşməmiş proqram təminatı blokçeyn üzərində və ya bərabərdən-bərabərə (P2P) şəbəkələrdə işləyə bilər.
Heç kimin nəzarətində olmayan, özü-özünə işləyən DApp sistemlərinin hazırlanmasında məqsəd üçüncü tərəf şəxs və qurumların əməliyyatlara təsirini azaltmaqdır. Ənənəvi tətbiqlərdən fərqli olaraq bu proqramlar istifadəçi ilə təchizatçı arasında vasitəçisiz körpü qurur.
Mərkəzləşməmiş tətbiqlərin üstünlükləri
Konkret bir səlahiyyətli tərəfindən idarə olunmayan, mərkəzləşməmiş blokçeyn əsaslı DApp həlləri senzuradan qoruyur. Əməliyyatların yarımçıq qalma ehtimalı çox aşağıdır. Şəbəkəyə hesablama gücü verənlərin bir hissəsi texniki problemlə üzləşsə belə, əməliyyatlar digər təchizatçılar vasitəsilə davam edə bilər.
Blokçeyn üzərində qurulan mərkəzləşməmiş tətbiqlər kriptovalyutaları birbaşa dəstəkləyir. Qoşulan hər istifadəçi şəbəkəyə dəstək verdiyi üçün əməliyyatlardan əlavə haqq tutulmur.
Açıq mənbə strukturu sayəsində tərtibatçılar bir-birindən dəstək alaraq daha səmərəli tətbiqlər hazırlaya bilir. Üstəlik bu tətbiqlər ənənəvi, server əsaslı mərkəzləşdirilmiş tətbiqlərlə müqayisədə kiberhücumlara qarşı daha dayanıqlıdır. DApp ekosistemi həm ödəniş, həm də doğrulama proseslərini yaxşılaşdırmaq potensialına malikdir.
Kodun açıq mənbə olması və əməliyyatların hamının görə biləcəyi şəkildə qeydə alınması etimad yaradır. Şəbəkənin təhlükəsizliyi üçün bütün məlumatlar şifrələndiyindən, mərkəzləşməmiş tətbiqlərdəki əməliyyatların düzgünlüyü yoxlana bilsə də, içindəki həssas məlumatlar yenə də təhlükəsiz saxlanıla bilir.
Mərkəzləşməmiş tətbiqlərin çatışmazlıqları
DApp layihələrinin açıq mənbə quruluşu üstünlük olsa da, özü ilə çatışmazlıqlar da gətirir. Pis niyyətli şəxslər hamının əlçatan olduğu kodda gördükləri zəif nöqtələrdən istifadə edərək hücum edə bilər.
Digər tərəfdən, DApp şəbəkələrinin gücü istifadəçilərindən gəldiyi üçün istifadəçi sayı az olan layihələr təhlükəsiz olmur. Şəbəkəyə qoşulan istifadəçi sayı artdıqca şəbəkənin təhlükəsizliyi də yüksəlir.