Nói đơn giản, khi các quy tắc đã được ấn định từ trước và hai bên thỏa mãn những điều kiện đã thống nhất trong khuôn khổ đó, các giao dịch sẽ tự động diễn ra mà không cần bất kỳ bên trung gian nào — đó chính là "hợp đồng thông minh", hay smart contract. Nó vận hành theo một logic giao dịch rất rõ ràng: "nếu xảy ra điều này — thì điều kia sẽ được thực hiện". Nhờ vậy, bên thứ ba trở nên thừa. Quá trình vận hành và bản thân hợp đồng đều dựa trên nền tảng niềm tin. Nền tảng niềm tin ấy có ý nghĩa rất lớn với cả hai phía, bởi cả hai đứng ở vị thế hoàn toàn ngang bằng nhau. Chuyện một bên áp đặt được bên kia là điều không thể xảy ra. Vì những lý do đó, đây là một hợp đồng dựa trên niềm tin.
Thời điểm ra đời
Ý tưởng về hợp đồng thông minh được Nick Szabo giới thiệu lần đầu vào năm 1993. Chính vì điều này, cộng thêm ý tưởng Bit Gold, một số người còn cho rằng Szabo mới là Satoshi Nakamoto.
Nếu muốn nói kỹ hơn về hợp đồng thông minh và các ứng dụng của nó, không thể không nhắc tới Vitalik Buterin, người đứng sau nền tảng Ethereum. Buterin cho rằng blockchain không nên chỉ dừng ở tiền mã hóa mà phải phục vụ được vô số công việc khác nhau. Khi các lập trình viên trong hệ thống tạo ra một hợp đồng có thể chạy ở bất cứ đâu trên thế giới, họ được thưởng bằng một đồng tiền mã hóa tên là "ether". Để sử dụng hợp đồng thông minh, người dùng phải trả ether. Lập trình viên viết hợp đồng càng hiệu quả thì lượng ether phải trả cho hệ thống càng ít.
Hợp đồng thông minh hoạt động ra sao
Trước hết, các tài sản, tức sản phẩm hoặc những thứ được xem là có giá trị khi hợp đồng được thực hiện, sẽ được xác định.
Các điều khoản của hợp đồng được hai bên thống nhất và viết thành mã.
Tài sản và điều khoản được đưa vào blockchain vĩnh viễn, không thể sửa đổi, dưới dạng một khối mới.
Nếu hai bên đáp ứng đủ các điều kiện của hợp đồng, nó sẽ được thực thi.
Việc chuyển giao tài sản đã xác định từ đầu sẽ diễn ra đúng theo các điều khoản trong hợp đồng thông minh.