NFT ngày càng hút sự chú ý của nhà đầu tư. Chúng có những ứng dụng thú vị, đủ sức làm thay đổi cả thế giới nghệ thuật lẫn nhiều ngành khác. Giá trị của một số bộ sưu tập thậm chí còn tăng theo thời gian, và đáng tiếc là mảnh đất NFT đang lớn nhanh cũng thu hút không ít kẻ xấu.
Lừa đảo dĩ nhiên không phải đặc sản riêng của NFT, nhưng số vụ nhắm vào người dùng và nhà đầu tư, đặc biệt là người mới, đang tăng lên. Muốn đi đường dài trong thế giới NFT, bạn buộc phải biết cách tự bảo vệ mình trước những chiêu quen thuộc như rug pull. Bài viết này chỉ ra những điểm bạn cần để mắt tới để không trở thành nạn nhân.
Rug pull là gì?
Rug pull là chuyện đội ngũ đứng sau một altcoin hoặc dự án NFT ôm trọn số tiền gom được từ nhà đầu tư rồi biến mất, bỏ lại dự án dang dở. Nói cách khác, người hoặc nhóm điều hành dự án không thực hiện bất kỳ lời hứa nào sau khi đã huy động xong vốn. Các nhà sáng lập thường tung ra một bộ sưu tập NFT nhỏ để dụ nhà đầu tư bước vào một dự án lớn hơn, kèm theo những đặc quyền hấp dẫn như vé tham dự sự kiện, game blockchain hay vật phẩm giới hạn.
Ngoài ra, nhiều nhà phát hành NFT còn chi tiền thuê influencer quảng bá bộ sưu tập, hoặc phát quà giá trị cao để tạo sóng cho dự án.
Phần lớn vụ rug pull diễn ra chóng vánh, nhưng cũng có những trường hợp kéo dài âm ỉ: dự án hiếm khi cập nhật, gần như không phát triển gì thêm rồi lặng lẽ bị bỏ rơi. Rug pull hay do cá nhân hoặc nhóm ẩn danh thực hiện, đơn giản vì họ dễ biến mất không dấu vết hơn.
Làm sao tự bảo vệ trước một vụ rug pull?
Tìm hiểu cộng đồng và đội ngũ
Cách tốt nhất để tránh rug pull là nghiên cứu thật kỹ trước khi xuống tiền. Soi một dự án NFT tử tế nghĩa là hiểu cộng đồng của nó và tìm hiểu cặn kẽ về đội ngũ. Bạn có thể theo dõi các kênh mạng xã hội như Twitter, Discord và Telegram để nắm được dự án đang phát triển tới đâu.
- Họ có giữ lời hứa không?
- Website trông có chuyên nghiệp không?
Hãy tra cứu dự án từ các nguồn uy tín và tự đánh giá xem đội ngũ có chuyên nghiệp, đáng tin hay không. Những dự án nghiêm túc, mang lại giá trị dài hạn thường có thành tích rõ ràng và đứng sau là một cái tên hoặc công ty đã có tiếng. Cộng đồng lớn và sôi nổi cũng là dấu hiệu tốt, nhưng nhớ kiểm tra xem cộng đồng đó có phải do tài khoản ảo và bot tạo ra hay không.
Đọc kỹ roadmap
Roadmap của một dự án NFT mô tả mục tiêu và chiến lược tạo giá trị dài hạn. Một roadmap thường gồm:
- Các cột mốc của dự án
- Mục tiêu ngắn hạn và dài hạn
- Kế hoạch marketing và tăng trưởng
Nếu roadmap nghe hay đến mức khó tin hoặc phi thực tế, đó là lúc bạn nên đặt dấu hỏi. Các vụ rug pull thường vẽ ra một roadmap đầy tham vọng để cộng đồng phấn khích, rồi chẳng thực hiện gì cả.
Không chỉ là chuyện dự án không định làm, mà bản thân những mục tiêu ấy cũng rất khó đạt được.
An toàn hơn cả là chọn những roadmap có mục tiêu thực tế và chiến lược mở rộng hợp lý để giảm rủi ro. Thực tế, hướng tới các dự án NFT uy tín đã làm được điều gì đó đáng kể vẫn là quyết định khôn ngoan hơn.
Dù vậy, đừng quên rằng dự án nào cũng có thể thất bại, lớn hay nhỏ. Như mọi thị trường khác, NFT luôn tiềm ẩn rủi ro. Vì thế, hãy cân nhắc kỹ và đừng bao giờ đầu tư nhiều hơn số tiền bạn có thể chấp nhận mất.
Xem xét thanh khoản
Một dự án NFT thanh khoản thấp đồng nghĩa với việc bạn sẽ chật vật khi muốn đổi token của mình ra tiền mặt hay tài sản khác. Khối lượng giao dịch là thước đo giúp bạn đánh giá thanh khoản của dự án. Khối lượng cao cho thấy nhiều người đang thực sự mua bán bộ sưu tập đó. Ngược lại, một dự án khối lượng thấp, thanh khoản mỏng và cộng đồng nhỏ nhưng hưng phấn quá mức rất có thể đang dẫn tới một vụ rug pull.
Kết luận
Mỗi ngày lại có thêm hàng loạt dự án NFT ra mắt, nên việc cảnh giác với những chiêu phổ biến như rug pull là điều bắt buộc. Hiểu cách những vụ lừa này vận hành chính là bước đầu tiên để né được chúng. NFT luôn đi kèm rủi ro, nhưng khi đã quen mắt với các dấu hiệu cảnh báo, bạn sẽ giảm rủi ro đáng kể và giữ an toàn cho tiền cũng như bộ sưu tập của mình.