Slipaj ile spread arasındaki fark nedir? Kripto para piyasasında slipajdan nasıl korunulur?
Slipaj nedir? Alış ve satış farkı neden oluşur?
Spread, bir varlığın emir defterindeki en yüksek alış fiyatı ile en düşük satış fiyatı arasındaki mesafedir.
Geleneksel piyasalarda bu fark çoğu zaman piyasa yapıcılar ya da aracı likidite sağlayıcılar tarafından oluşturulur. Kripto para piyasalarında ise alıcılarla satıcıların limit emirleri arasındaki farktan doğar.
Bir varlığı anlık olarak piyasa fiyatından almak istiyorsanız, satıcının verdiği en düşük satış fiyatından almak zorundasınız. Anında satmak istiyorsanız bu kez en yüksek alış fiyatından satmanız gerekir.
Hareketli piyasalarda bu fark düşüktür. Emir defterindeki işlem hacmi yüksek olduğu için alıcı ve satıcıların hareketleri varlığın fiyatını ciddi biçimde etkilemez. Spread büyüdüğünde ise yüksek hacimli emirlerin gerçekleşmesi fiyatta dalgalanmaya yol açar.
Slipaj nedir?
Başlangıçta beklenen fiyat ile işlemin gerçekleştiği fiyat arasındaki farka slipaj denir.
Slipaj, emrin piyasaya girmesiyle işlemin gerçekleşmesi arasında geçen sürede yaşanan fiyat hareketleridir; bunun sonucunda yatırımcılar başlangıçta istediklerinden farklı bir fiyata razı olmak zorunda kalır.
Her piyasada görülebilen slipaj, yüksek fiyat oynaklığı nedeniyle kripto piyasalarında (özellikle merkeziyetsiz olanlarda) daha sık ve daha büyük oranda ortaya çıkar.
Ayrıca düşük hacim ve likidite gibi sorunlar slipaj ihtimalini artırır.
Örneğin 100 doların üzerinde bir alış emri vermek istiyorsunuz ama piyasada bu emri istediğiniz fiyattan karşılayacak likidite yok. Bu durumda emriniz tamamen dolana kadar 100 doların üzerindeki emirleri almak zorunda kalırsınız. Sonuçta alımlarınızın ortalama fiyatı yüz doların üzerine çıkar; işte buna slipaj diyoruz.
Yani bir piyasa emri oluşturduğunuzda borsa, alış ya da satışınızı emir defterindeki limit emirleriyle otomatik olarak eşleştirir. Emir defteri emirlerinizi en iyi fiyattan eşleştirir, ancak istediğiniz fiyatta yeterli hacim yoksa kademeleri tırmanmaya başlarsınız. Sonuç olarak beklemediğiniz fiyatlarla karşılaşabilirsiniz.
İyi huylu ve kötü huylu slipaj
Slipajın pozitif ve negatif olmak üzere iki türü vardır. İşlemin gerçekleştiği fiyat, alış emrindeki fiyattan düşükse buna pozitif slipaj denir; çünkü yatırımcı beklediğinden daha ucuza almış olur.
Gerçekleşen fiyat alış emrindeki fiyattan yüksekse, yatırımcıyı olumsuz etkilediği için negatif slipaj adını alır. Satış emirlerinde ise tam tersi geçerlidir.
Sık sık yaşanan slipaj, yoğun işlem yapan yatırımcıları zarara uğratabilir. Slipaj tamamen ortadan kaldırılamasa da azaltmak için yatırımcılar piyasa emri yerine limit emri kullanmayı tercih edebilir.
Bazı borsalar slipaj oranını sınırlamak için tolerans seviyesi belirlemeye izin verir. Öte yandan slipaj toleransı düşük tutulursa (normalde yüzde 0,1 ile yüzde 5 arası kullanılır) işlemin hiç gerçekleşmeme ve büyük bir fırsatın kaçırılma ihtimali doğar. Slipaj, deneyimsiz yatırımcılar için bir anda kâbusa dönüşebilir. Bu yüzden hem kripto paraların hem de borsanın fiyat oynaklığını anlamak önemlidir.
Slipaj oranını en aza indirmek için birkaç ipucu:
Limit emri kullanın. Limit emirleri sayesinde istediğiniz fiyatı, hatta daha iyisini yakalayabilirsiniz. İşlem hızınızdan feragat etseniz de negatif slipaj oranından kurtulursunuz.
Büyük emirlerinizi küçük parçalara bölün. Emir defterini yakından takip edin ve mevcut hacimden daha büyük emirler vermemeye çalışın.
Likiditesi düşük varlıklarda tek bir işlem bile küçük miktarda slipaj yaratabilir. Ancak çok sayıda küçük işlem yaparsanız işlemlerinizin fiyatı bundan etkilenir.
Merkeziyetsiz borsalardaki işlem ücretlerine dikkat edin. Bazı ağlar slipaj oranını düşürürken, bazıları kazancınızı sıfırlayabilecek işlem ücretleri alabilir.