Waarschuwing: dit artikel is een algemene gids die DeFi-gebruikers en -beleggers wil beschermen. Het is geen uitputtende lijst en mag niet worden gezien als financieel advies. Hafizebot aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid voor je beleggingsbeslissingen.
Inleiding
Decentralized finance (DeFi) zit vol innovatie. Bijna elke minuut wordt er een nieuw DeFi-project gelanceerd; het is al lastig om dat bij te houden, laat staan om je eigen onderzoek (DYOR) te doen.
We zeggen vaak dat blockchains permissionless zijn – een andere manier om te zeggen dat deze chains "openbaar" zijn. Niemand heeft toestemming nodig om blockchains te gebruiken, ervoor te ontwikkelen of projecten te lanceren die erop draaien. Die eigenschap zit ingebakken in cryptovaluta zoals Bitcoin, maar ze heeft ook een keerzijde.
Iedereen kan frauduleuze of misleidende projecten publiceren, en niets houdt hen tegen. Toch valt er in de praktijk wel iets te doen: als community kunnen we elkaar helpen een aantal terugkerende kenmerken te herkennen die echte innovatie onderscheiden van pogingen tot bedrog.
Op welke elementen moeten we dan vooral letten?
Wat is het doel van het project?
Deze vraag lijkt misschien voor de hand te liggen, zeker als je nieuw bent in de wereld van DeFi.
Maar de overgrote meerderheid van de crypto-assets voegt niets nieuws toe. Natuurlijk zijn er ook ongelooflijk spannende innovaties – daarom zijn we hier tenslotte allemaal! Toch willen veel nieuwe projecten alleen maar meeliften op de belangstelling voor DeFi, zonder ook maar een poging tot vernieuwing te doen.
Vraag jezelf in dat geval af: probeert dit project echt iets nieuws te introduceren en te innoveren? Willen ze met hun project bijdragen aan de nieuwe digitale economie? Waarin verschilt dit project van zijn concurrenten? Wordt hier een unieke toegevoegde waarde aangetoond?
Het zijn heel eenvoudige vragen van gezond verstand. Maar alleen al door ze te stellen filter je de meeste oplichting eruit.
Ontwikkelactiviteit
Een ander element dat je kunt bekijken, is de activiteit van de ontwikkelaars. DeFi is nauw verbonden met de opensourcegedachte.
Als je een beetje verstand hebt van code, kun je die dus zelf inzien. Maar het mooie van open source is dat er, als een project genoeg belangstelling wekt, gegarandeerd iemand de code doorneemt. Zo kunnen kwade bedoelingen van een project aan het licht komen.
Daarnaast kun je de ontwikkelactiviteit zelf bekijken. Publiceren de ontwikkelaars voortdurend nieuwe code? Die maatstaf is te manipuleren, maar blijft een bruikbare indicator om te bepalen of de ontwikkelaars het serieus menen of alleen willen cashen.
Audits van smart contracts
Een van de meest besproken onderwerpen rond smart contracts en DeFi zijn audits. Een audit moet aantonen dat de code veilig is. Hoewel controles een kernonderdeel zijn van de ontwikkeling van smart contracts, zetten de meeste ontwikkelaars hun code zonder enige audit online. Dat kan het risico van het gebruik van zulke contracten enorm vergroten.
Op dit punt is het ook belangrijk te weten dat audits duur zijn. Serieuze projecten kunnen de kosten van een audit meestal wel dragen, terwijl frauduleuze projecten er liever niet aan beginnen.
Betekent dit dan dat een project met een geslaagde audit volkomen veilig te gebruiken is? Nee. Audits zijn noodzakelijk, maar geen enkele audit staat gelijk aan volledige veiligheid. Wees je altijd bewust van de risico's als je je geld in een smart contract stopt.
Zijn de oprichters anoniem?
De cryptowereld is nauw verweven met de vrijheid om je identiteit privé te houden (of pseudoniemen te gebruiken), een vrijheid die het internet mogelijk heeft gemaakt. Uiteindelijk komen we waarschijnlijk nooit te weten wie Satoshi Nakamoto is, de persoon (of groep) die de eerste cryptovaluta creëerde.
Maar teams met anonieme oprichters brengen een extra risico met zich mee waarmee je rekening moet houden. Blijken die mensen oplichters te zijn, dan is het waarschijnlijk onmogelijk om hen ter verantwoording te roepen. On-chain analysetools worden steeds geavanceerder, maar de reputatie van oprichters die aan hun echte identiteit vastzit, maakt nog altijd een groot verschil.
Even belangrijk: niet elk project met een anoniem team is oplichting. Er zijn talloze voorbeelden van serieuze projecten met anonieme teams. Toch moet je bij het beoordelen van een project meewegen wat de anonimiteit van het team betekent.
Kortom: zijn projecten met anonieme oprichters slecht? Nee. Is het moeilijker om projecten met anonieme oprichters aan te pakken voor kwaadwillend gedrag? Ja.
Hoe worden de tokens verdeeld?
Een belangrijk punt bij het onderzoeken van een DeFi-project is de tokenomics. Een van de manieren waarop oplichters geld verdienen, is de prijs van de token opdrijven terwijl ze zelf een enorme voorraad aanhouden, om die voorraad vervolgens in één klap te verkopen.
Wat gebeurt er bijvoorbeeld als 40-50-60% van het circulerende aanbod op de open markt wordt verkocht? De prijs van de token stort in en de token verliest bijna al zijn waarde. Een groot aandeel in handen van de oprichters wordt door sommigen niet als alarmsignaal gezien, maar het kan wel degelijk een probleem worden.
Naast het toegewezen aandeel moet je ook kijken naar de manier waarop de token wordt verdeeld. Verliep de verdeling via een besloten voorverkoop waarbij alleen insiders tegen een spotprijs konden kopen en het project daarna op sociale media de hemel in prezen? Was er een Initial Coin Offering (ICO)? Is er een Initial Exchange Offering (IEO) gehouden, waarbij een cryptobeurs haar reputatie op het spel zet? Of zijn de tokens verdeeld via een airdrop die waarschijnlijk enorme verkoopdruk veroorzaakt?
Tussen de verdeelmodellen zitten subtiele maar relevante verschillen. Vaak is zelfs deze informatie moeilijk te vinden, wat op zichzelf al een waarschuwingssignaal kan zijn. Maar wil je een compleet beeld van het project krijgen, dan is die informatie absoluut onmisbaar.
Hoe groot is de kans op een exit scam?
Yield farming (of liquidity mining) is een nieuwe manier om DeFi-tokens uit te geven. Veel nieuwe DeFi-projecten gebruiken deze verdeelmethode omdat ze bruikbare verdeelcijfers voor het project kan opleveren. Het idee is simpel: gebruikers zetten hun geld vast in smart contracts en krijgen in ruil daarvoor een deel van de nieuw uitgegeven tokens.
Je voelt waarschijnlijk al aan waar dit heen gaat. Sommige projecten grijpen het geld in de liquiditeitspool gewoon rechtstreeks. Andere gebruiken geraffineerdere methoden of doen aan grootschalige pre-mining.
Daarnaast worden nieuwe altcoins vaak eerst genoteerd op automated market makers (AMM's) zoals Uniswap of Sushiswap. Levert het projectteam het grootste deel van de liquiditeit voor het handelspaar op de AMM, dan kan het die liquiditeit net zo goed weer weghalen en de tokens in één keer op de markt dumpen. Meestal zakt de tokenprijs daardoor naar nul. Er blijft geen markt over om op te verkopen, en dit proces wordt doorgaans een rug pull genoemd.
Tot slot
DeFi-oplichting is wijdverbreid, of je je nu wilt vestigen in het wilde westen van yield farming of gewoon via gedecentraliseerde protocollen wilt handelen. We hopen dat de algemene informatie uit deze gids je helpt kwaadwillende mensen en projecten te herkennen.