Προειδοποίηση: Το άρθρο αυτό αποτελεί γενικό οδηγό που στοχεύει στην προστασία των χρηστών και των επενδυτών του DeFi. Δεν είναι εξαντλητικός κατάλογος και δεν πρέπει να θεωρηθεί επενδυτική συμβουλή. Η Hafizebot δεν φέρει καμία ευθύνη για τις επενδυτικές σας αποφάσεις.
Εισαγωγή
Το αποκεντρωμένο χρηματοοικονομικό σύστημα (DeFi) είναι γεμάτο καινοτομία. Νέα έργα DeFi ξεκινούν σχεδόν κάθε λεπτό και είναι δύσκολο ακόμη και να τα παρακολουθήσει κανείς, πόσο μάλλον να κάνει τη δική του έρευνα (DYOR).
Συχνά λέμε ότι τα blockchain δεν απαιτούν άδεια – που είναι απλώς ένας άλλος τρόπος να πούμε ότι αυτές οι αλυσίδες είναι «δημόσιες». Κανείς δεν χρειάζεται άδεια για να χρησιμοποιήσει ένα blockchain, να αναπτύξει πάνω σε αυτό ή να λανσάρει έργα που θα τρέχουν σε αυτό. Αν και αυτή η αξία είναι εγγενής σε κρυπτονομίσματα όπως το Bitcoin, φέρνει μαζί της και ορισμένα αρνητικά.
Οποιοσδήποτε μπορεί να δημοσιεύσει απατηλά ή παραπλανητικά έργα, και τίποτα δεν τον σταματά. Στην πραγματικότητα, κάτι μπορεί να γίνει: ως κοινότητα μπορούμε να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον να αναγνωρίζουμε ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν τις πραγματικές καινοτομίες από τις προσπάθειες εξαπάτησης.
Σε ποια στοιχεία, λοιπόν, πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή;
Ποιος είναι ο στόχος του έργου;
Η ερώτηση μπορεί να φαίνεται αυτονόητη, ειδικά αν είστε νέος στον κόσμο του DeFi.
Όμως η συντριπτική πλειονότητα των κρυπτονομισμάτων δεν προσφέρει τίποτα καινούργιο. Φυσικά, υπάρχουν και εξαιρετικά συναρπαστικές καινοτομίες – γι' αυτό άλλωστε βρισκόμαστε όλοι εδώ! Πολλά νέα έργα, ωστόσο, απλώς επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν το ενδιαφέρον για το DeFi, χωρίς καν να προσπαθούν να καινοτομήσουν.
Σε αυτή την περίπτωση, αναρωτηθείτε: Προσπαθεί αυτό το έργο να εισαγάγει κάτι νέο και να καινοτομήσει πραγματικά; Θέλουν να συνεισφέρουν με το έργο τους στη νέα ψηφιακή οικονομία; Σε τι διαφέρει από τους ανταγωνιστές του; Αποδεικνύεται εδώ κάποια μοναδική προστιθέμενη αξία;
Είναι πολύ απλά ερωτήματα, καθαρά θέμα κοινής λογικής. Κάνοντάς τα όμως, μπορείτε να αποκλείσετε τις περισσότερες απάτες.
Δραστηριότητα ανάπτυξης
Ένα ακόμη στοιχείο που μπορείτε να εξετάσετε είναι η δραστηριότητα των προγραμματιστών. Το DeFi συνδέεται στενά με τη φιλοσοφία του ανοιχτού κώδικα.
Έτσι, αν γνωρίζετε λίγο από προγραμματισμό, μπορείτε να ρίξετε μια ματιά στον κώδικα μόνοι σας. Το σπουδαίο όμως με τον ανοιχτό κώδικα είναι ότι, αν ένα έργο τραβήξει αρκετό ενδιαφέρον, κάποιος σίγουρα θα εξετάσει τον κώδικα. Έτσι, αν το έργο έχει κακόβουλες προθέσεις, μπορούν να αποκαλυφθούν.
Πέρα από αυτό, μπορείτε να δείτε και την ίδια τη δραστηριότητα των προγραμματιστών. Δημοσιεύουν συνεχώς νέο κώδικα; Παρότι η μέτρηση αυτή μπορεί να χειραγωγηθεί, παραμένει καλός δείκτης για το αν οι προγραμματιστές είναι ειλικρινείς ή απλώς προσπαθούν να βγάλουν χρήματα.
Έλεγχοι έξυπνων συμβολαίων
Ένα από τα πιο συζητημένα θέματα στα έξυπνα συμβόλαια και στο DeFi είναι τα audits. Ο έλεγχος στοχεύει να δείξει ότι ο κώδικας είναι ασφαλής. Αν και ο έλεγχος αποτελεί βασικό στοιχείο της ανάπτυξης έξυπνων συμβολαίων, οι περισσότεροι προγραμματιστές δημοσιεύουν τον κώδικά τους χωρίς κανέναν έλεγχο. Αυτό μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο της χρήσης τέτοιων συμβολαίων.
Σε αυτό το σημείο αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι έλεγχοι είναι ακριβοί. Τα σοβαρά έργα συνήθως μπορούν να καλύψουν το κόστος ενός audit, ενώ τα απατηλά προτιμούν να μην ασχοληθούν καν.
Σημαίνει, λοιπόν, ότι ένα έργο που πέρασε από audit είναι απολύτως ασφαλές στη χρήση; Όχι. Οι έλεγχοι είναι απαραίτητοι, αλλά κανένας έλεγχος δεν ισοδυναμεί με πλήρη ασφάλεια. Να έχετε πάντα υπόψη σας τους κινδύνους όταν εμπιστεύεστε τα κεφάλαιά σας σε ένα έξυπνο συμβόλαιο.
Είναι ανώνυμοι οι ιδρυτές;
Ο κόσμος των κρυπτονομισμάτων συνδέεται βαθιά με την ελευθερία να κρατά κανείς την ταυτότητά του ιδιωτική (ή να χρησιμοποιεί ψευδώνυμα), μια ελευθερία που έγινε δυνατή χάρη στο διαδίκτυο. Πιθανότατα δεν θα μάθουμε ποτέ την ταυτότητα του Satoshi Nakamoto, του ατόμου (ή της ομάδας) που δημιούργησε το πρώτο κρυπτονόμισμα.
Ωστόσο, οι ομάδες με ανώνυμους ιδρυτές ενέχουν έναν επιπλέον κίνδυνο που πρέπει να συνυπολογίσετε. Αν αυτοί οι άνθρωποι αποδειχθούν απατεώνες, είναι πιθανό να μην υπάρχει τρόπος να τους καταλογιστούν ευθύνες. Παρότι τα εργαλεία ανάλυσης on-chain γίνονται όλο και πιο εξελιγμένα, η φήμη των ιδρυτών που συνδέεται με την πραγματική τους ταυτότητα εξακολουθεί να κάνει μεγάλη διαφορά.
Είναι επίσης σημαντικό να τονιστεί ότι δεν είναι απάτη κάθε έργο που διαχειρίζεται ανώνυμη ομάδα. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα σοβαρών έργων με ανώνυμες ομάδες. Παρ' όλα αυτά, όταν αξιολογείτε ένα έργο, πρέπει να λαμβάνετε υπόψη τι συνεπάγεται η ανωνυμία της ομάδας.
Συνοπτικά: είναι κακά τα έργα με ανώνυμους ιδρυτές; Όχι. Είναι πιο δύσκολο να επιβληθούν κυρώσεις σε έργα με ανώνυμους ιδρυτές για κακόβουλη συμπεριφορά; Ναι.
Πώς διανέμονται τα token;
Ένα σημαντικό ζήτημα όταν ερευνάτε ένα έργο DeFi είναι η οικονομία του token. Ένας από τους τρόπους με τους οποίους οι απατεώνες βγάζουν χρήματα είναι να φουσκώνουν την τιμή του token ενώ κρατούν τεράστια αποθέματα, και στη συνέχεια να ρευστοποιούν ξαφνικά όλο το απόθεμά τους.
Τι συμβαίνει, για παράδειγμα, αν πουληθεί στην ανοιχτή αγορά το 40-50-60% της κυκλοφορούσας προσφοράς; Η τιμή του token καταρρέει και το token χάνει σχεδόν όλη του την αξία. Αν και ένα μεγάλο μερίδιο στα χέρια των ιδρυτών δεν θεωρείται από όλους προειδοποιητικό σημάδι, μπορεί κάλλιστα να εξελιχθεί σε πρόβλημα.
Πέρα από το μερίδιο που έχει κατανεμηθεί, πρέπει να εξετάσετε και τον τρόπο διανομής του token. Έγινε η διανομή μέσω μιας κλειστής προπώλησης, όπου μόνο οι μυημένοι αγόρασαν σε εξαιρετική τιμή και μετά εξύμνησαν το έργο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Έγινε Initial Coin Offering (ICO); Πραγματοποιήθηκε Initial Exchange Offering (IEO), όπου ένα ανταλλακτήριο βάζει στο τραπέζι τη φήμη του; Ή τα token μοιράστηκαν μέσω airdrop, που πιθανότατα θα δημιουργήσει τεράστια πίεση πωλήσεων;
Τα μοντέλα διανομής έχουν μικρές αλλά ουσιαστικές διαφορές. Συχνά ακόμη και αυτές οι πληροφορίες είναι δύσκολο να βρεθούν, κάτι που από μόνο του μπορεί να είναι κακό σημάδι. Αν όμως θέλετε να σχηματίσετε πλήρη εικόνα για το έργο, είναι απολύτως απαραίτητες.
Πόσο πιθανό είναι το έργο να καταλήξει σε exit scam;
Το yield farming (ή liquidity mining) είναι ένας νέος τρόπος έκδοσης token DeFi. Πολλά νέα έργα DeFi χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο διανομής, καθώς μπορεί να δημιουργήσει χρήσιμους δείκτες κατανομής για το έργο. Η βασική ιδέα είναι ότι οι χρήστες κλειδώνουν τα κεφάλαιά τους σε έξυπνα συμβόλαια και σε αντάλλαγμα παίρνουν μερίδιο από τα νεοεκδοθέντα token.
Μάλλον μαντεύετε ήδη πού το πάμε. Ορισμένα έργα αρπάζουν απευθείας τα κεφάλαια από τη δεξαμενή ρευστότητας. Άλλα χρησιμοποιούν πιο εξελιγμένες μεθόδους ή κάνουν μαζικό pre-mining.
Επιπλέον, τα νέα altcoin συχνά εισάγονται πρώτα σε αυτοματοποιημένους διαμορφωτές αγοράς (AMM), όπως το Uniswap ή το Sushiswap. Αν η ομάδα του έργου παρέχει το μεγαλύτερο μέρος της ρευστότητας για το ζεύγος στο AMM, μπορεί εξίσου εύκολα να αποσύρει αυτή τη ρευστότητα και να πουλήσει απότομα τα token στην αγορά. Το αποτέλεσμα είναι συνήθως η τιμή του token να πέσει στο μηδέν. Δεν μένει αγορά για να πουλήσει κανείς, και η κίνηση αυτή ονομάζεται συνήθως rug pull.
Τελικές σκέψεις
Οι απάτες στο DeFi δίνουν και παίρνουν, είτε σκοπεύετε να εγκατασταθείτε στην άγρια δύση του yield farming είτε απλώς χρησιμοποιείτε αποκεντρωμένα πρωτόκολλα για να κάνετε συναλλαγές. Ελπίζουμε ότι οι γενικές πληροφορίες του οδηγού μας θα σας βοηθήσουν να αναγνωρίζετε κακόβουλα άτομα και έργα.