Blok zincirdeki ölçeklenebilirlik sorunu, ağa katılan kullanıcı sayısı arttıkça blok zincirin işlem kapasitesinin düşmesini ifade eder. İşlem kapasitesinin düşmesi, ağdaki işlemlerin yavaşlaması ve işlem maliyetlerinin yükselmesi anlamına gelir. Layer çözümleri ise blok zincirdeki bu ölçeklenebilirlik sorununu gidermek ve işlem kapasitesini artırmak için yapılan ağ iyileştirmelerini kapsar.
Layer 1 ve Layer 2 nedir?
Layer 1, temeldeki blok zincirin kendisini ifade eder. Layer 1 kripto parası, o blok zincirin ana kripto parasıdır; doğrudan o ağ üzerinde kullanılmak için oluşturulmuştur. İlk geliştirilen ve bugün en popüler Layer 1 seviyesindeki kripto para Bitcoin'dir.
Layer 2 ise başka blok zincirler üzerinde çalışan protokolleri ve ağları ifade eder. Layer 2 kripto parası, halihazırda var olan bir blok zincir üzerinde çalışır.
Layer 1 çözümleri nedir?
Layer 1 çözümleri, blok zincirdeki ölçeklenebilirlik sorunlarına çözüm getirmek ve sistemi daha ölçeklenebilir hale getirmek için yapılan çalışmalardır. Layer 1 çözümleriyle işlemlerin blok zincir üzerinde daha hızlı ve daha düşük maliyetle gerçekleştirilmesi hedeflenir.
Blok zinciri Layer 1 çözümleriyle iyileştirmenin en yaygın iki yolu, uzlaşma protokolünün değiştirilmesi ve parçalamadır.
Uzlaşma protokolünün değiştirilmesi:
Uzlaşma protokolleri, blok zincirdeki blokların doğrulanmasında kullanılan algoritmalar bütünüdür. Bir blok zincirin uzlaşma protokolünün değiştirilmesi, ağdaki ölçeklenme sorununu çözmek için kullanılan bir Layer 1 çözümüdür. Ethereum 2.0 güncellemesiyle Ethereum blok zincirindeki uzlaşma protokolünün değiştirilmesi hedefleniyor.
Sharding (parçalama):
Sharding, blok zincirdeki ölçeklenme sorununu çözmek için kullanılan bir veri tabanı bölümleme işlemidir. Sharding'de veri tabanındaki bloklar işlem kümelerine ayrılır. Ayrılan işlem kümeleri paralel bir diziye dönüştürülür. Böylece işlem kümesindeki birden fazla parça aynı anda işlenebilir. Bu sayede işlemler ardışık işlemeye kıyasla daha hızlı gerçekleştirilir ve ağdaki performans artar.
Layer 2 çözümleri nedir?
Layer 2 çözümleri, başka blok zincirler üzerinde çalışan ağlardaki ölçeklenebilirlik sorununu, blok zincirin ana yapısında herhangi bir değişiklik yapmadan çözmek için yürütülen çalışmalardır.
Layer 2 çözümleri bir blok zincirin yapısını doğrudan etkilemez. Blok zincirin ana ağı üzerinde uygulanmadıkları için Layer 2 çözümlerine zincir dışı (off-chain) çözümler de denir.