Sinds het ontstaan van de cryptovaluta in 2008 is de prijs van één bitcoin spectaculair gestegen, met flinke pieken en dalen onderweg. In april bereikte hij een recordhoogte van ruim 60.000 dollar en sindsdien beweegt de koers stevig op en neer.
Ondanks die volatiliteit blijft bitcoin de nieuwsgierigheid van beleggers prikkelen, dankzij een lange staat van dienst in het creëren én vasthouden van waarde. Maar anders dan bij een aandeel, dat waarde heeft omdat het een deel van het eigendom van een bedrijf vertegenwoordigt, of een obligatie, die de waarde weerspiegelt van een schuld die op de vervaldatum wordt terugbetaald, is de waarde van een gedecentraliseerde digitale munt met zo'n korte geschiedenis lastig te becijferen.
Die schommelingen kunnen beleggers zenuwachtig maken, maar ze roepen ook de fundamentele vraag op: waarom heeft bitcoin überhaupt waarde?
Bitcoin als geld, en waarom valuta's waarde hebben
Een valuta heeft waarde omdat mensen geloven dat die er is, en omdat samenlevingen of instellingen hebben besloten haar als ruilmiddel te gebruiken.
Na het einde van de goudstandaard, die voorschreef dat elke dollar gedekt moest zijn door fysiek goud, raakten fiatvaluta's algemeen in gebruik. Fiatgeld zoals de Amerikaanse dollar wordt door geen enkele grondstof gedekt; het heeft waarde omdat een groter systeem of een hele samenleving het accepteert.
Je kunt bijvoorbeeld met 20 dollar de winkel in lopen en daar voor 20 dollar aan spullen, tijd en arbeid kopen. Het papiertje waarmee je betaalt, heeft op zichzelf echter geen enkele waarde.
Bitcoin, bedacht en gepubliceerd door een pseudonieme entiteit die bekendstaat als Satoshi Nakamoto, deelt verschillende eigenschappen van een waardeopslag met bestaande valuta's als de Amerikaanse dollar en de Japanse yen:
Beperkt aanbod: bitcoin kent een maximum van 21 miljoen munten. Er zullen nooit meer dan 21 miljoen bitcoins bestaan. Veel analisten zien dat beperkte aanbod, oftewel de schaarste, als een belangrijke factor achter de waarde van bitcoin.
Niet te kopiëren: niemand kan een bitcoin vervalsen, omdat de munt op een blockchain-grootboek berust. De blockchain legt transacties vast en garandeert dat het systeem blijft werken volgens de oorspronkelijke regels van Satoshi Nakamoto.
Verplaatsbaar: bitcoin is een uitzonderlijk verplaatsbare munt. Overboeken van de ene exchange-rekening of digitale wallet naar de andere is eenvoudig.
Overdraagbaar: bitcoin naar een andere gebruiker of een handelaar sturen is heel simpel. Om iemand bitcoin te sturen hoef je alleen zijn publieke sleutel te kennen, oftewel het wallet-adres.
Al deze elementen maken bitcoin tot een vorm van geld, maar ze verklaren niet de exponentiële prijsstijging of de bijzondere aantrekkingskracht als bewaarplaats van vermogen. Sparen in contanten geldt tenslotte niet als een solide beleggingsplan: je dollars groeien in een beleggingsvorm doorgaans veel sneller dan op een spaarrekening. De waarde van bitcoin is ongeëvenaard onder de cryptovaluta's. Iemand zou een ander digitaal asset kunnen maken met precies dezelfde eigenschappen, en toch zou het nooit waardevol hoeven worden; velen hebben het geprobeerd en zijn gestrand.
Waarom heeft bitcoin waarde?
Kort gezegd heeft bitcoin waarde "omdat mensen geloven dat het waarde heeft", aldus Bryan Routledge, universitair hoofddocent finance aan de Tepper School of Business van Carnegie Mellon University. "En als dat een beetje instabiel en gek klinkt, dan komt dat doordat het dat ook is."
Mensen geloven dat bitcoin ooit meer waard zal zijn dan nu; dat jaagt de vraag aan, en de waarde blijft, net als bij goud, oplopen.
"Goud is gewoon aarde waarvan mensen hebben besloten: oké, deze aarde die een beetje glimt, die heeft waarde voor ons", zegt Kiana Danial, auteur van "Cryptocurrency Investing for Dummies". "Dat is de waarde die mensen toekennen aan goud, en aan jouw 100 dollar. Het biljet van 100 dollar heeft geen intrinsieke waarde. Wij geven het die waarde."
Je kunt doorgaans niet zomaar een winkel binnenlopen om bitcoin te kopen en verkopen zoals je dat met goud kunt, maar je kunt het wel kopen en aanhouden. Goud heeft alleen één voordeel dat bitcoin niet heeft, althans nog niet: het bestaat aanzienlijk langer, dus de langetermijnwaarde is keer op keer bewezen.
"Wat je wilt weten is: wordt jouw bitcoin over een jaar nog steeds erkend als een bitcoin?", vraagt Routledge. Het antwoord hangt volgens hem af van de toekomst van blockchaintechnologie en van de overtuiging dat die breed geaccepteerd blijft worden.
Wat moeten beleggers weten?
De koers van bitcoin beweegt heftig en het is moeilijk te voorspellen of hij verder in waarde stijgt of in de vergetelheid raakt. Daarom is het verstandig om er slechts een klein deel van je totale vermogen aan te wijden. Net als elke andere speculatieve belegging zouden crypto-investeringen minder dan 5% van je portefeuille moeten uitmaken, zeggen experts. Steek ook geen geld in bitcoin ten koste van andere financiële doelen, zoals een buffer opbouwen of sparen voor je pensioen.
Bitcoin is bovendien slechts de bekendste van duizenden alternatieve cryptovaluta's. Bij andere munten spelen voor beleggers heel andere overwegingen.
De waarde van bitcoin versus andere cryptovaluta's
Als bitcoin digitaal goud is, dan lijkt Ethereum, qua marktkapitalisatie de tweede cryptovaluta, eerder op olie. En net als bij olie hangt de waarde samen met de toepassingen in de echte wereld, ook al zijn die nog niet doorgebroken bij het grote publiek.
Olie is op zichzelf waardevol, maar je kunt op de grondstoffenmarkt ook beleggen in oliefutures of in aandelen van oliebedrijven en energietechnologie. Op vergelijkbare wijze kunnen cryptobeleggers kiezen voor Ethereum, met ether als eigen munt.
De Ethereum-blockchain vormt de basis voor innovatie en groei in crypto, van de verkoop van digitale kunst via NFT's tot gedecentraliseerde peer-to-peer-financiering. Volgens Routledge heeft de munt ether een intrinsieke waarde: toegang tot dat netwerk.
Ethereum heeft misschien een duidelijker use case dan bitcoin, maar dat garandeert niet dat de waarde behouden blijft of stijgt. Met duizenden alternatieve cryptovaluta's die allemaal beweren een onvervulde behoefte of kans in te vullen, adviseren experts om bij de grote twee te blijven: bitcoin en Ethereum. Toch zijn alle crypto-assets ongereguleerd en speculatief, en er zijn te weinig gegevens om precieze voorspellingen te doen over hoe jouw belegging zich in de toekomst ontwikkelt.