Από τη γέννηση του κρυπτονομίσματος το 2008, η τιμή ενός μόνο Bitcoin έχει ανέβει εντυπωσιακά, με μεγάλες ανόδους και πτώσεις στη διαδρομή. Τον Απρίλιο έφτασε σε ιστορικό υψηλό άνω των 60.000 δολαρίων και έκτοτε κινείται με έντονες διακυμάνσεις.
Παρά τη μεταβλητότητα, το Bitcoin συνεχίζει να κεντρίζει το ενδιαφέρον των επενδυτών, χάρη στο μακρύ ιστορικό του στη δημιουργία και τη διατήρηση αξίας. Ωστόσο, σε αντίθεση με μια μετοχή, που έχει αξία επειδή αντιπροσωπεύει μερίδιο ιδιοκτησίας σε μια εταιρεία, ή ακόμη και με ένα ομόλογο, που αποτυπώνει την αξία ενός χρέους το οποίο θα αποπληρωθεί στη λήξη, η αξία που δημιουργεί ένα αποκεντρωμένο, ψηφιακό νόμισμα με τόσο σύντομη ιστορία είναι δύσκολο να μετρηθεί.
Αυτές οι απότομες κινήσεις μπορεί να αγχώνουν τους επενδυτές, ταυτόχρονα όμως θέτουν και το ουσιαστικό ερώτημα: γιατί έχει αξία το Bitcoin εξαρχής;
Το Bitcoin ως νόμισμα και γιατί τα νομίσματα έχουν αξία
Ένα νόμισμα έχει αξία επειδή οι άνθρωποι πιστεύουν ότι έχει, και επειδή κοινωνίες ή θεσμοί αποφάσισαν να το χρησιμοποιούν ως μέσο συναλλαγής.
Μετά την κατάρρευση του κανόνα του χρυσού, που απαιτούσε κάθε δολάριο να καλύπτεται από απόθεμα φυσικού χρυσού, τα παραστατικά (fiat) νομίσματα επικράτησαν. Τα fiat, όπως το δολάριο ΗΠΑ, δεν καλύπτονται από κανένα εμπόρευμα και έχουν αξία επειδή τα αποδέχεται ένα ευρύτερο σύστημα ή μια κοινωνία.
Μπορείτε, για παράδειγμα, να μπείτε σε ένα κατάστημα με 20 δολάρια και να αγοράσετε αγαθά, χρόνο και εργασία αξίας 20 δολαρίων. Το ίδιο το χαρτονόμισμα με το οποίο πληρώνετε, όμως, δεν έχει καμία εγγενή αξία.
Το Bitcoin, που επινοήθηκε και δημοσιεύθηκε από μια οντότητα με το ψευδώνυμο Satoshi Nakamoto, μοιράζεται αρκετά χαρακτηριστικά αποθήκευσης αξίας με σημερινά νομίσματα, όπως το δολάριο ΗΠΑ και το ιαπωνικό γεν:
Περιορισμένη προσφορά: το Bitcoin έχει μέγιστη προσφορά 21 εκατομμυρίων νομισμάτων. Δεν θα υπάρξουν ποτέ περισσότερα από 21 εκατομμύρια Bitcoin. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι αυτή ακριβώς η περιορισμένη προσφορά, δηλαδή η σπανιότητα, είναι καθοριστικός παράγοντας της αξίας του.
Δεν αντιγράφεται: κανείς δεν μπορεί να πλαστογραφήσει ένα Bitcoin, καθώς βασίζεται σε ένα κατάστιχο blockchain. Το blockchain καταγράφει τις συναλλαγές και εγγυάται ότι το σύστημα εξακολουθεί να λειτουργεί με βάση τους αρχικούς κανόνες του Satoshi Nakamoto.
Εύκολα μεταφέρσιμο: το Bitcoin είναι εξαιρετικά εύκολο να μετακινηθεί. Η μεταφορά από έναν λογαριασμό ανταλλακτηρίου ή ψηφιακό πορτοφόλι σε άλλο γίνεται απλά.
Μεταβιβάσιμο: το να στείλετε Bitcoin σε άλλον χρήστη ή σε έναν έμπορο είναι πολύ απλό. Για να στείλετε Bitcoin σε κάποιον, αρκεί να ξέρετε το δημόσιο κλειδί του, δηλαδή τη διεύθυνση του πορτοφολιού.
Όλα αυτά τα στοιχεία κάνουν το Bitcoin μια μορφή χρήματος, δεν εξηγούν όμως ούτε την εκθετική άνοδο της τιμής του ούτε τη μοναδική του ελκυστικότητα ως αποθέματος πλούτου. Άλλωστε, η αποταμίευση σε μετρητά δεν θεωρείται σοβαρό επενδυτικό σχέδιο – τα δολάριά σας συνήθως ανεβαίνουν σε αξία πολύ γρηγορότερα μέσα σε ένα επενδυτικό προϊόν παρά στον λογαριασμό ταμιευτηρίου. Η αξία του Bitcoin παραμένει ασυναγώνιστη ανάμεσα στα κρυπτονομίσματα. Κάποιος θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα άλλο ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο με ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά και να μην αποκτήσει ποτέ αξία – στην πραγματικότητα πολλοί προσπάθησαν και απέτυχαν.
Γιατί έχει αξία το Bitcoin;
Με λίγα λόγια, το Bitcoin έχει αξία «επειδή ο κόσμος πιστεύει ότι έχει», σύμφωνα με τον Bryan Routledge, αναπληρωτή καθηγητή χρηματοοικονομικών στη σχολή Tepper School of Business του Carnegie Mellon University. «Και αν αυτό ακούγεται λίγο ασταθές και τρελό, είναι επειδή όντως είναι».
Ο κόσμος πιστεύει ότι το Bitcoin κάποια μέρα θα αξίζει περισσότερα από σήμερα, κάτι που ενισχύει τη ζήτηση, και η αξία του, όπως και του χρυσού, συνεχίζει να ανεβαίνει.
«Ο χρυσός είναι απλώς χώμα, για το οποίο οι άνθρωποι αποφάσισαν ότι, εντάξει, αυτό το χώμα που κάπως γυαλίζει έχει αξία για εμάς», λέει η Kiana Danial, συγγραφέας του «Cryptocurrency Investing for Dummies». «Αυτή είναι η αξία που οι άνθρωποι αποδίδουν στον χρυσό και στα 100 δολάριά σας. Το χαρτονόμισμα των 100 δολαρίων δεν έχει εγγενή αξία. Εμείς του τη δίνουμε».
Δεν μπορείτε (συνήθως) να μπείτε σε ένα κατάστημα και να αγοράσετε ή να πουλήσετε Bitcoin όπως θα κάνατε με τον χρυσό, μπορείτε όμως να το αγοράσετε και να το κρατήσετε. Ο χρυσός, πάντως, έχει ένα πλεονέκτημα που το Bitcoin δεν έχει – τουλάχιστον όχι ακόμη: υπάρχει πολύ περισσότερο καιρό, άρα η μακροπρόθεσμη αξία του έχει αποδειχθεί ξανά και ξανά.
«Αυτό που θέλετε να ξέρετε είναι: θα αναγνωρίζεται το Bitcoin σας ως Bitcoin σε έναν χρόνο;», ρωτά ο Routledge. Η απάντηση, λέει, εξαρτάται από το μέλλον της τεχνολογίας blockchain και από την πεποίθηση ότι θα συνεχίσει να κερδίζει ευρεία αποδοχή.
Τι πρέπει να ξέρουν οι επενδυτές;
Η τιμή του Bitcoin μεταβάλλεται δραματικά και είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς αν θα συνεχίσει να ανεβαίνει ή αν θα ξεχαστεί, γι' αυτό είναι συνετό να δεσμεύετε μόνο ένα μικρό μέρος του συνολικού σας ενεργητικού σε Bitcoin. Όπως κάθε άλλη κερδοσκοπική τοποθέτηση, οι επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα καλό είναι να μένουν κάτω από το 5% του χαρτοφυλακίου σας, σύμφωνα με τους ειδικούς. Επίσης, μη βάζετε χρήματα στο bitcoin εις βάρος άλλων οικονομικών στόχων, όπως το αποθεματικό έκτακτης ανάγκης ή η προετοιμασία για τη σύνταξη.
Παρ' όλα αυτά, το Bitcoin είναι απλώς το πιο γνωστό ανάμεσα σε χιλιάδες εναλλακτικά κρυπτονομίσματα. Τα υπόλοιπα κρύπτο θέτουν στους επενδυτές εντελώς διαφορετικά κριτήρια αξιολόγησης.
Η αξία του Bitcoin σε σχέση με άλλα κρυπτονομίσματα
Αν το Bitcoin είναι ψηφιακός χρυσός, το Ethereum, το δεύτερο μεγαλύτερο κρυπτονόμισμα σε κεφαλαιοποίηση, μοιάζει περισσότερο με πετρέλαιο. Και, όπως και το πετρέλαιο, η αξία του συνδέεται με τις εφαρμογές του στον πραγματικό κόσμο – ακόμη κι αν αυτές δεν έχουν φτάσει ακόμη στο ευρύ κοινό.
Το πετρέλαιο έχει αξία από μόνο του, αλλά μπορείτε επίσης να επενδύσετε σε συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου στην αγορά εμπορευμάτων ή σε μετοχές πετρελαϊκών εταιρειών και τεχνολογιών ενέργειας. Αντίστοιχα, οι επενδυτές σε κρύπτο μπορεί να επιλέξουν το Ethereum, που έχει το δικό του νόμισμα, το ether.
Το blockchain του Ethereum αποτελεί τη βάση για καινοτομία και ανάπτυξη στα κρυπτονομίσματα, από πωλήσεις ψηφιακής τέχνης με NFT μέχρι αποκεντρωμένη χρηματοδότηση peer-to-peer. Σύμφωνα με τον Routledge, το νόμισμά του, το ether, έχει μια εγγενή αξία: την πρόσβαση σε αυτό το δίκτυο.
Το Ethereum μπορεί να έχει σαφέστερη πρακτική χρήση από το Bitcoin, αυτό όμως δεν εγγυάται ότι θα διατηρήσει ή θα αυξήσει την αξία του. Με χιλιάδες εναλλακτικά κρυπτονομίσματα να ισχυρίζονται όλα ότι καλύπτουν κάποια ανεκπλήρωτη ανάγκη ή ευκαιρία, οι ειδικοί συμβουλεύουν να μένετε στα δύο μεγάλα: Bitcoin και Ethereum. Παρ' όλα αυτά, όλα τα κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία είναι αρρύθμιστα και κερδοσκοπικά, και δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για ακριβείς προβλέψεις σχετικά με το πώς θα αυξηθεί η επένδυσή σας στο μέλλον.